GİZLİHAZİNELER DEFİNECİLER AKADEMİSİ
Arama
 
 

Sonuç :
 


Rechercher çıkıntı araştırma

En son konular
» 2013 -OCAK AYI İŞTİMASI YAPALIM Bİ GARDAŞLARDAN KİMLER VAR.
Çarş. Tem. 06, 2016 10:29 am tarafından korasoglu

» 14-mart-2015
C.tesi Mart 14, 2015 8:32 am tarafından BORAN38

» KARE-DİKDÖRTGEN OYMALAR ve ÇÖZÜM UYĞULAMALARI
Ptsi Eyl. 29, 2014 5:08 am tarafından kılıç3838

» sümbül...
Salı Eyl. 02, 2014 12:36 pm tarafından Battal Ebrail

» taşın üçgen şeklinde delinmesi bir define işareti midir?
Çarş. Ara. 18, 2013 8:05 am tarafından 56476364528

» deneme
C.tesi Kas. 23, 2013 7:54 pm tarafından CANTAR

» buldugumuz bir taş
Ptsi Eyl. 09, 2013 3:54 am tarafından cansu

» Eski rum evleri ve definesi
Ptsi Eyl. 09, 2013 3:46 am tarafından cansu

» kaya işaretler
Cuma Eyl. 06, 2013 10:30 am tarafından kurt ini

» taştan daire ve dörtgen
C.tesi Haz. 29, 2013 12:38 am tarafından yousef

Kimler hatta?
Toplam 4 kullanıcı online :: 0 Kayıtlı, 0 Gizli ve 4 Misafir :: 1 Arama motorları

Yok

Sitede bugüne kadar en çok 114 kişi Cuma Nis. 24, 2015 10:17 am tarihinde online oldu.
RSS akısı

Yahoo! 
MSN 
AOL 
Netvibes 
Bloglines 



Bağlı değilsiniz. Bağlanın ya da kayıt olun

Mithra Kültürünün Esrarı

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek  Mesaj [1 sayfadaki 1 sayfası]

1 Mithra Kültürünün Esrarı Bir Perş. Tem. 15, 2010 3:28 am

CANTAR




Mithra Kültürünün Esrarı


Zaman: İS 1-4. yüzyıllar
Mekân: Roma
İmparatorluğu

"Sabah tanrısı Mithra,
Büyük boğanın öldüğü bu
yerde,
Karanlıklar içindeki çocuklarına bak
Kurbanımızı kabul
et!

Sen pek çok yol yaptın,
Hepsi de ışığa varan.
Ve
asker de olan Mithra
Bize ölmesini öğret!"

RUDYARD KIPLING,
1906

Mithra Kültü, bildiğimiz kadarıyla, 1. yüzyılın sonlarına
doğru Roma'da ortaya çıkmıştır. Kültün ana esrarı tanrı Mithra'nın bir
mağarada beyaz bir boğayı öldürmesidir ve bu eylemin insanlığa kurtuluş
getirdiğine inanılmıştır. Boğa öldürme sahnesi ("tauroctony") ülke
boyunca tanrının bütün tapınaklarında (mithraeum) çok küçük
farklılıklarla betimlenmişti.

Bazı mithraeum'larda resmedilmiş
bir iki dize ile yakınlarda Berlin'de bulunan bir papirüs parçası
dışında herhangi bir ayin metni olmadığı için, Mithra Kültü'nün
sırlarını çözmeye yarayacak elimizdeki tek ipucu bunlardır ve bu esrarı
çözmek de hiç de kolay bir iş değildir.



(Solda)
Heddernheim (Roma Nida) boğa öldürme röliyefinin dökme kalıbı. Orta
panoda Mithra'nın hayatından sahneler. (Sağda) Nemrut Dağı'ndaki bu
röliyefte I. Antiochus başında Frigya şapkası olan Mithra'yı selamlıyor,
İÖ I. yüzyıl.

KÖKENLER VE KÜLTÜN YAYILMASI

Mithra Kültü,
genelde bir "doğu" dini olarak tanımlanır. Mithra araştırmalarının
kurucu babası Belçikalı bilimadamı Franz Cumont'a göre kült, Doğu'da,
herhalde İran'da doğmuş ve sonra batıya yönelerek Roma'ya kadar
ulaşmıştır.

Mithra gerçekten de köken olarak bir doğu tanrısıydı
ve resmedildiğinde de üzerindeki giysiler hep doğu giysileridir.
"Frigya" şapkası denilen konik biçimli şapkası, doğu ile ilişkiyi
vurgulamaktadır ve İÖ 1. yüzyılda Antik Çağlar'ın Kommagene'sinde (Güney
Türkiye) Nemrut Dağı'ndaki röliyeflerde onu böyle giyinmiş olarak Kral
Antiochus'u (İÖ 80-32) selamlarken görüyoruz.

Ayinlerde
kullanılan "nama" ("selam") gibi sözcükler, meşale taşıyan Cautes ve
Cautopes ile esrarengiz Ehriman gibi Mithra maiyetindekilerin adları hep
İran ya da Mezopotamya kökenlidirler.

Ancak bu "doğu" unsurları
ne kadar derine işlemiştir? Cumont'un Mithra Kültü'nün doğu kökenli
olduğu tezini destekleyen önemli bir unsur Plutarkhos'un Büyük Pompey'in
İÖ 67 yılında Akdeniz'de korsanlarla mücadelesini anlatan bir metninde
yeralmaktadır.

Güneydoğu Küçük Asya'da Kilikya korsanlarının
"garip kurbanlar getirdikleri ve Mithra Kültü'nde hâlâ varolan gizli
ayinler yaptıkları" bildirilmektedir. Bu metin İÖ 1. yüzyıl ortalarında
Doğu Akdeniz'de Mithra ayinlerinin varlığının kanıtı olarak kabul
edilmiş ve Kilikyalı korsanların Mithra Kültü'nü batıya taşıyan aracılar
oldukları iddia edilmiştir.

Ama bu doğru ise, o zaman neden
Akdeniz dünyasında Mithra tapınakları ya da boğa öldürme sahneleri
Hellenistik dönem boyunca hiç yoktur ve eğer Mithra Kültü'nün kökeni
doğuda aranacaksa neden imparatorluk zamanında orada mithraeum'laıın
sayısı çok azdır? Ve eğer Mithra Kültü gerçekten İÖ l. yüzyılın
ortalarında batıya erişmişse neden orada kanıtlarım bulmamız için bir
buçuk yüzyıl geçmiştir?

Plutarkhos, Mithra Kültü'nün henüz
yayılmaya başladığı 2. yüzyılın ortalarında yazıyordu ve bu nedenle
"gizli ayinler"den söz edilmesi bir tarih hatası olabilir: Kilikyalı
korsanlar Mithra'yı tanrılarından biri olarak kabul etmiş olabilirler
(Antiochus'un komşu Kommagene'de yaptığı gibi) ama boğa öldürme ve
Mithra Kültü'nün ritüel ve ayinlerinin tümü o zaman herhalde daha icat
edilmiş değildi. Mithra Kültü'nün kökenlerini İÖ 2. yüzyılda Doğu
Türkiye'de Tarsus'un felsefe ve bilim çevrelerine yerleştiren alternatif
bir görüş de aynı eleştirilere açıktır.

Boğa öldürme sahnesine
benzeyen en eski gönderme, Domitianus'un saray şairi Statius'un 92
yılında yayınlanan bir şiirinde "bir Pers mağarasının kayaları altında
inatçı boğanın boynunu büken" dizesidir. Tauroctony'nin ilk tasviri de
şimdi British Museum'dadır ve bunu imparator Trajan'ın (98-117) muhafız
alayı başkanının kölesi Alcimus yaptırtmıştır.

Bu nedenle kült,
Roma'da entelektüel gruplar arasından çıkmış olabilir. Bunlar kurtuluş
vaad eden kültlerin ve bir ölümden sonraki dünyanın geleneksel devlet
dininden daha umut verici olduğu bir zamanda yeni bir din "yaratmış"
olabilirler.

Mithra Dini, 125 yılından sonra özellikle kuzey
sınırları boyunca ve Roma'nın limanı olan Ostia gibi kozmopolit yerlerde
hızla yayılmıştır. Ostia'da 16 mithraeum bulunmuştur. Dinin ordu ve
tüccar sınıfı arasında pek popüler olduğu anlaşılmıştır, ancak her
şeyden öte yalnızca erkeklerle sınırlı olduğu için, (Hıristiyanlık gibi)
evrensel bir cazibesi olmamıştır.



(Solda)
Roma'da San Clemente Kilisesi altında bir mithraeum, iki yanda sıralar
ve alçak kubbeli tavan. (Sağda) Ostia'da Felidssimus mithraeum'undan yer
mozaiği ve Mithra Kültü'nün yedi derecesi (önde tas ve Merkür'ün asası
ile Kuzgun).

BOĞA ÖLDÜRME SAHNESİ

Tauroctony hızla
standart hale getirilmişti ve bir iki bölgesel farklılıklar varsa da
tablo imparatorluğun her yerinde aşağı yukarı aynı idi. Mithra boğanın
sırtında çömelmiş, hançerini hayvanın boynuna saplıyor. Bu pozun esin
kaynağı hiç kuşkusuz Roma'da Trajan Forumu'nda ve diğer yerlerdeki
röliyeflerde görülen Zafer'in, sırtına abanarak bir boğayı zaptetmesi
sahnelerinden alınmıştır.

Tanrı omzu üzerinden güneş tanrısı
Sol'a bakar. İkisinin arasındaki güneş ışını aralarındaki yakın ilişkiyi
gösterir ve Sol' un kuşu olan kuzgun da çoğunlukla oradadır. Ay
tanrıçası Luna'nın bir büstü Sol'un büstünü dengeler. Meşalesini havaya
kaldırmış Cautes ışığı, meşalesini aşağı çevirmiş Cautopates karanlığı
temsil ederler ve boğa öldürme sahnesinin iki yanında yer alırlar. Işık
ve karanlık arasındaki bu ikilik Mithra Kültü'nün temel unsurudur.

Boğanın
altında bir akrep, bir yılan (derisini değiştirdiği için toprağın ve
yenilenmenin sembolü) ve genellikle boğanın yarasından akan kanı yalamak
için sıçrayan bir köpek vardır. Boğanın kuyruğundaki buğday başakları
Mith-ra'nın bu kahramanca eyleminden doğan yeni hayatı temsil eder.

Ren
ve Tuna nehirlerinin sınırlarındaki tasvirlerde boğanın altındaki bir
aslan ve bir kap (şarap karıştırmak için) herhalde ateş ve suyu simgeler
(ve böylece yılanın simgelediği toprakla bir üçlü oluşturur). Bu
bölgedeki tauroctony'lerde Mithra'nın diğer işleri de görülür:
Mithra'nın kayadan doğması, Sol ile anlaşma, su mucizesi (havaya bir ok
fırlatmak), boğanın yakalanışı, mağarada Sol ile birlikte boğanın etinin
yenmesi ve diğerleri.

Boğa öldürme sahnesindeki unsurların çoğu
astrolojik sembolizm ile yakından ilişkilidir (örneğin, Taurus [boğa],
Leo [aslan], Scorpi [akrep]) ve Mithra tauroctony'si bir "yıldız
haritası" olarak görülmüştür: Bir kurama göre bu, bahar gündönümü Boğa
burcundayken gök ekvatorunda bulunan bazı yıldızların sembolik
tasviridir. Mithra ve onun kozmos üzerindeki hâkimiyeti kültün
temelidir. Gökyüzünün yıldızları sırtındaki pelerinde ve
mithraenum'ların kubbeli tavanlarında görülür.


Boğa
öldürme ya da "tauroctony" sahnesinin en eski heykeli. İmparator
Trajan'ın muhafız alayı başkanının kölesi Alcimus tarafından
yaptırılmış. Bugün British Museum'dadır.

TAPINAKLAR VE AYİNLER

Mithra
tapınakları dört köşeli ve genelde küçüktürler: Bilinen en büyüğü
Romanya'da Sarmizegethusa'da olup 26 metre boyundadır. Bunlar genellikle
bir giriş, uçtaki Tauroctony'ye uzanan bir ana salondan oluşur:
Tapınanlar iki yandaki yüksek platformlara uzanırlar. Bu nedenle
mithraeum, kült üyelerinin toplantı odaları olup gizli ayinlerin
yapıldığı bir yerdi: Hıristiyan kilisesine benzer ama yalnızca tanrının
heykelinin bulunduğu ve törensel kurban olayının dışarıda açık havada
bir sunakta gerçekleştiği putperest tapınaklardan farklıdır.

Bir
Mithra tapınağında neler yapıldığı ise bilmemektedir. En alttaki
Kuzgun'dan yerel Mithra cemaatinin lideri olan en üstteki Pater'e (Baba)
kadar yedi derece olduğunu biliyoruz. Dördüncü derece olan Aslan'ın
özellikle önemli olduğu anlaşılmaktadır ve bazı metinlerde tapınaktan
leonteum olarak söz edilir.

Bir dereceden diğerine geçmek bazı
sıkıntıları gerektirir: Adayın gözleri bağlanır (bazı fresklerde meşale
ile damgalamalar ve kılıçla açılan yaralar görülmektedir), bir tapmakta
(Hadrianus Duvarları'nda Carrawburgh) bir işkence çukurunun olduğu ve
adayın burada sembolik olarak yakıldığı söylenmektedir.

Sol ve
Mithra'nın boğa eti yemelerinin sembolü olarak da (bazı mithraeum'larda
bulunan kemiklere bakılırsa) pahalı sığır eti yerine koyun ya da tavuk
yenilirdi. Kimi zaman boğanın eti ve kanı yerine ekmek ve şarap
kullanılırdı ki, bu da Mithra Kültü'nü Hıristiyanlık'la çatışmaya
sokmaktadır. 4. yüzyıl başlarında Hıristiyanlığın resmen kabul
edilmesiyle Mithra Kültü de çöküşe geçmiş ve tapınaklar, büyük bir
olasılıkla Hıristiyanlar tarafından yıkılmıştır.



Haidelberg'de
bir mithraeum örneği.

MİTHRA SÖZCÜĞÜNÜN KÖKENİ

Sanskrit
dilindeki Mitra Avesta ve Pehlevi dillerinde Mithra, Yunanca ve
Latince'de Mithras olarak yazılırdı. Tanrısal köken olarak, Hinduizmin
Veda Döneminde Adetya tanrılarından biriydi; ayrıca Zerdüşt dini öncesi
İran'da da güneş, adalet, antlaşma ve savaş tanrısıydı.

Mithra
ilk kez İÖ 1400 tarihli Veda metinlerinde geçmiştir. Hindistan'dan Pers
topraklarına, Persler'in Büyük İskender'e yenilmesinden sonra bütün
Yunan dünyasına sıçrayan Mithra'nın Roma dönemi esrarını hâlâ
korumaktadır.


Enlarge
this imageSayfayı
küçültmek Gercek
boyutunu görmek için buraya tıklayınız

Kuzey İngiltere'de Carrawburgh'da
Mithra tapmağı. Brocolitia Roma kalesi dışındaki tapmak I949'da
kazılmıştır.

http://gizlihazineler.turkforumpro.com

Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön  Mesaj [1 sayfadaki 1 sayfası]

Bu forumun müsaadesi var:
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz