TAKI TARİHİ
Herkesçe
bilinen şey, insanoğlunun ihtiyaçlarının her devre göre değiştiğidir.
Ancak bu ihtiyacın şekli ne olursa olsun, beslenme, barınma, giyinme ve
süslenme ihtiyaçları hiç değişmemiştir. Keşifler ve icatlardır ki, her
bulunan yeni şeyi bir müddet sonra ihtiyaç haline dönüştürmüştür. Ama
gerçek şu ki, insanlar çağdaş iletişim aletleri bulunmadan önce de
haberleşiyor, bir yerden başka yerlere gidebiliryorlardı. Nasıl yapıldı,
nasıl başarıldı bilinmez ama, semavi dinlerden önceki krallar ve ruhban
sınıfı kendilerini tanrının yeryüzündeki temsilcileri olarak insanlara
kabul ettirmişlerdi. Burada bir şeyi kabul etmek gerekir. O da sistemin
ilk kurucularının çok akıllı oldukları. İşte bu yarı tanrılar veya
tanrının yeryüzündeki temsilcileri, (çoğu kendini öyle gösteriyordu)
tanrısal güçlerini insanlara kabul ettirmek için birçok yollar buldular.
Çeşitli ayinlerde giyinmek ve takınmak üzere simgesel vasıtalara
başvururlardı. Bu ayinlerde ekinlerin bereketli olması, insanların kötü
ruhlardan korunması veya başarılı olmaları için değişik zaman ve
kabilelerde çeşitli isimler altında ruhban sınıfınca insan ve tabiat
kutsanırdı.

Tanrı sembolleri takıyı yarattı






Öncelikle tanrı
krallar ve rahipler, sahip oldukları güçleri üzerlerinde taşıdıkları
sembollerden alırlardı. Onlar kendilerine tanrılarınca bağışlanmış
şeylerdi. Bu bağışlanmış simgeler o zamana kadar keşfedilmiş kıymetli
taş ve madenlerden yapılırlardı. İşte bu sembollerdir ki günümüz
takılarının menşeidir. İnsanoğlu binlerce yıl içinde kurduğu çeşitli
medeniyetlerle kendi yapar kendi tapar misali icad ettikleri tanrıları
ile belki bilerek, belki de bilmeyerek günümüz kuyumculuğunun
temellerini atmış oluyorlardı. Ortaya koydukları birçok eserle de
gerçekten insanı hayrete düşürecek derecede başarılı olmuşlardır. O
eserlerdir ki, bugün dünya müzelerini süslemektedir. Özellikle altın ve
gümüş üzerine kıymetli taşlarla bezenmiş olanlar günümüz sanatçı ve
eleştirmenlerini hayrete düşürecek derecede estetik ölçülere
sahiptirler. Kaynağını çok tanrılı dinlerden aldığını belirttiğimiz
takılar, semavi dinler içinde de kendilerine yer bulmada zorlanmadılar
ve gecikmediler. İşte binlerce yıllık geçmişi olan Türk toplumu da
değişe gelişe özellikle de doğum ve evlilik gibi mutlu günlerle
töreleştirdiği adetleriyle büyük bir medeniyet meydana getirmiştir. Orta
Asya’dan başlayıp çeşitli adlar altında kurdukları çok sayıdaki Türk
devletleriyle, dünya giyim kuşam sanatına, büyük katkılarda
bulunmuşlardır. Öncelikle Uygur Türkleri, daha sonraları da Selçuklu ve
en önemlisi ise Osmanlı medeniyeti, bütün dünyayı uzun müddet hayran
bırakmıştır.

Makineleşme sanatı bozdu









Ancak 20. yüzyılın
sonlarına doğru, bizde ve dünyada makineleşme, kuyumculuk ve takı
sanatına büyük darbe vurmuştur. Santrüfüj döküm tekniği ve pres usulü
ile birbirinin aynı binlerce takı kısa zamanda piyasaya sürülür
olmuştur. Bir kitabı binlerce basarsınız, bir kaseti binlerce
çoğaltırsınız. Bu yaygın eğitim, bilgilenme ve de eğlenmek için
doğrudur. Ama sanat eseri için asla. Herkesin kulağında aynı küpe,
herkesin bileğinde aynı bilezik ve herkesin evinde aynı tablo. İçinde
sanatkarın ruhu ve nefesi olmayan şey sanat değildir. Zaten tekrar
edilen şey sanat olamaz. Sanat fidanı iltifat gördüğü yerde yeşerir.
İşte bu sayımızdan başlayarak, Anadolu kültüründe binlerce yıllık
birikim sonucu oluşan takı kültürünü işleyeceğiz. Geçmişte emek verilen,
alınteri dökülen eserlerden örnekler vereceğiz. Bunların arasında
Anadolu’da bir kültürel birikim olan küpe, tepelik, gerdanlık, bazubent,
bilezik, yüzük, kemer tokaları, Mühr-i Süleyman, ayna gibi eserleri ele
alacağız.

Küpeler





Kulak memesine
açılan deliğe, tel marifetiyle geçirilen takı. Burada da “aklın yolu
birdir” sözünü hatırlamak gerekiyor. Zira birbirlerini tanımayan,
dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan insan toplulukları, konu süslenmek
olduğunda küpeyi keşfetmişlerdir. Buradan hareketle sanatın da bütün
takıların da böyle doğup böyle geliştiği hükmüne varabiliriz. Ne var ki,
bütün takılar, onu kullanan kavimlerin kişilikleri ile bütünleşmiştir.
Bu da insanoğlunun en takdire şayan yönünü ortaya koymasında
yatmaktadır. Küpenin kaynağının tılsım olduğunu bilmem ama, türkçemizde
“kulağına küpe olsun” (onu unutma, hatırla, bu sana ders olsun) sözünün
bir manası olsa gerektir. Genelde kadınların kullandığı bu takıların
eski dönemlerde erkeklerce de kullanıldığı bilinmektedir. Onun da sebebi
maddi veya manevi köleliğin simgesidir. Mesela tarihte bazı devlet
adamlarının da küpe taktıkları bilinir. Bunların başında büyük Türk
Sultanı Yavuz Sultan Selim (1470-1520) gelmektedir. Küpelerde en çok
mıhlama tekniği kullanılmıştır. Bu teknikle çok güzel murassa, kıymetli
taşlarla bezenmiş küpeler yapılmıştır. Bu tekniğin dışında özellikle
pırlanta etkisi yapan güverseli küpeler, incinin bol olduğu yörelerde ve
incinin itibar gördüğü yörelerde de çokça incili küpeler yapılmıştır.
Ayrıca, küpe, bilezik ve kemer
tokaları, çoğu zaman aynı teknikle yapılmışlardır. Üzerinde yaşadığımız
Anadolu toprağı, başta; Hitit, Lidya, Urartu, İyon ve Troya olmak üzere
çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmasından dolayı, dünya müzeleri ve
bizim müzelerimiz bu medeniyetlerin kuyumculuk eserleri ile doludur. Bu
medeniyetlerin sonraki mirasçıları ise önce Doğu Roma, ardından Anadolu
Selçukluları, onun ardından da Osmanlı İmparatorluğu olmuştur.
Özellikle Selçuklu ve Osmanlılar Orta Asya’dan getirdikleri maden sanatı
teknikleri ile- ki Ruslar Asya Türklerine “Kuznetski” (demirci, madeni
işleyen) derlerdi- yeni ve farklı eserler ortaya koyarak dünya
kuyumculuk sanatına büyük katkıda bulunmuşlardır.




Birçok takı
çeşidinde olduğu gibi küpelerde de birer itibar, asalet ve gösteriş
sembolleriydiler. Kıymetli ve yarı kıymetli taşlarla kullanılarak
yapılanlarının yanı sıra, kuyumculuk tekniklerinin tamamına yakını
küpelerde kullanılmıştır. Bu tekniklerin başında, kıymetli taşlarla
yapılan Alaturka ve Alafranga mıhlamalardır. Bunun dışında telkârî,
testere işli oygu , kakma, çakma, vb. kullanılmıştır. Küpelerde
tekniklerin yanı sıra sembolleşmiş çeşitli şekillerde kullanılmıştır.
Bunların dışında “Mu” daha sonraları haç, altılı ve beş köşeli
yıldızlar, ay ve tabiattan stilize edilmiş göz, el (Fatma’nın eli),
yaprak, çiçek, böcek, kartal, aslan gibi çeşitli hayvanlardır. Günümüz
kuyumculuğunda da eski eserler, taklit edilmelerinin yanı sıra, birçok
ustalara kaynaklık yapmaktadır. Zaten dünü bilmeden günü kazanmak mümkün
olmaz




__________________

Takı Tarihi insanlık tarihiyle yaşıt
Günümüzde kadınların vazgeçilmez aksesuarları arasında yer alan takı
ve mücevherin öyküsü insanlık tarihi kadar eskilere dayanıyor. Tarihte
ilk takılar deniz kabukları ve hayvan dişlerinden yapılırken, dünyada
gerçek anlamda ilk kuyumculuk Mezopotamya’da ortaya çıkarak yayılmış.



Modern insanın kültürel ve biyolojik evrimini
tamamladığı buzul çağının son evresinde, yani günümüzden 30-40 bin yıl
öncesinde, ilkel sanatın ilk ürünlerinden biridir takılar. Takının
tarihte dans, müzik ve beden süsleme gibi sanat ürünleriyle birlikte
ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Deniz kabukları, hayvan dişleri ve
yumuşak taşlardan yapılan takılar daha çok dinsel ve büyüsel anlamlar
taşıyordu. Madeni işleme şeklindeki kuyumculuk, M.Ö. 3. bin yılın
başlarında, Mezopotamya ve Mısır’da önemli aşamalar kaydeder. Bu
bölgeden ticari ilişkiler, diplomatik armağanlar, istilalar ve göçlerle
kuyumculuk teknikleri ve takı formları dünyanın dört bir yanına ulaşır.
Bugün bile kullanılan granilasyon, telkari, döküm teknikleri ve süs
kakmalar Mezopotamya ve Mısır’da geliştirilerek, başarılı bir şekilde
uygulanmıştır. Dokuz Eylül Üniversitesi, Taş ve Metal İşlemeciliği
Programı Öğretim Görevlisi ve Kuyumculuk Tarihi Araştırmacısı Arkeolog
Dr. Altan Türe, takı ve mücevherin öyküsünü Gold News okuyucuları için
anlattı.
Takı, tarihte nasıl ortaya çıktı? Takının tarihi insanlığın
kültür tarihi kadar eskidir.
Arkeolojik ve antropolojik veriler bize ilk sanat ürünlerinin dans,
müzik, takı ve beden süsleme olduğunu gösteriyor. Günümüzden yaklaşık 35
bin yıl kadar önce bu sanat ürünleri birdenbire karşımıza çıkıyor. İlk
takılar dinsel ve büyüsel anlamlar taşıyordu. Kabile simgeleri olarak
kullanılıyorlar. Malzeme olarak deniz kabukları, hayvan dişleri ve
yumuşak taşlar kullanılıyordu. Tarım ve hayvancılığın başladığı yerleşik
kültürlerin ortaya çıktığı çağda günümüzden 7 bin yıl önce ilk maden
takılarla karşılaşıyoruz. Burada doğal, saf kurşunlar soğuk dövme
teknikleriyle işleniyor. Apetik, florit ve obsidyen gibi renkli taşların
ilk kez bu dönemde cilalanarak ve parlatılarak boncuk formuna
getirilerek kullanıldığını görüyoruz. Yine bu dönemin sonuna doğru M.Ö.
4. bin yılda maden talebi artıyor. İnsanoğlu yeni madenler ararken 4.
bin yılın başında ilk doğal altın ve gümüş madenlerini buluyor. Bu
dönemde aynı zamanda ilk siyasi yapılar ve şehir devletleri de
kuruluyor. Böylece tabakalı toplumlar ve statü simgeleri ortaya çıktı.

Bütün
bunlar hangi uygarlık döneminde ortaya çıkıyor?
Verimli hilal denilen İran, Akdeniz kıyı şeridi Mezopotamya ve Mısır’ın
yer aldığı bölgede ortaya çıkıyor. Bu bölge tarım ürünleri bakımından
bereketli ancak hammadde kaynakları yok. Bu nedenle Mezopotamyalı
tüccarlar alışveriş için Anadolu’ya gelerek koloniler kurarak buralardan
bakır, gümüş ve altın Afganistan’dan da kalay getiriyorlar. Bir grup
sanatçı Mezopotamya’dan kalkıp Anadolu’ya geliyor. Örneğin Truva
takıları böyle ortaya çıkmıştır. Kuyumculuk teknikleri Mısır ve
Mezopotamya orijinli olarak çıkıyor ve bütün Akdeniz çevresine ve Avrupa
içlerine yayılıyor.

Bilinen en eski kuyumculuk objesi ve takı hangisi?


İşin güzel tarafı tüm kuyumculuk objeleri birlikte ortaya çıkıyor. En
eski kuyumculuk ürünleri Mezopotamya’da Ur şehrinin kral mezarlığından
çıkartılmıştır. Bugün bile bir kuyumcu vitrinine koyun, müşteriyi
çekecek mükemmelliktedir.
Takı ve mücevhere yüklenen anlamlar değişti mi?
Bence değişmedi. Dikkat ederseniz bir takı ve mücevher tasarlanırken
öncelikle kime yapacağız sorusunu cevaplandırmaya çalışırız. Eğer genç
bir kesime takı yapılacaksa modasal çizgide birbirine benzer
koleksiyonlar yapılır. Ama yaş 30’un üstüne çıktığı zaman toplumsal
statü de yükseldiği için kendi kişiliğini daha çok ifade edecek
koleksiyonlar tercih edilir. Hangi meslek grubunda olduğumuzu göstermek
için hala altın rozetler kullanıyoruz. Eski kabile toplumlarında takı
hem kabile kimliğini işaret etmek için kullanılırdı. Takı aynı zamanda
kabile içindeki alt sınıfları gösterirdi. Kadınların genç kız, nişanlı
ya da evli olduğunu giysisinden saç tuvaletinden ve takısından tanımak
mümkündü. Aynı statü işaretleri bugün modern toplumlarda da var.

Peki, kuyumculuk Türk uygarlıklarında ne zaman başladı ve gelişti?
Sibirya’da İskit anıt mezarları (kurgan) açıldı. İskitler, bozkırın tüm
halklarını kapsıyor. 7. yüzyıla ait İskit kurganlarında mükemmel sanat
eserleri ortaya çıkarıldı. Ölüm sonrası yaşam için hediyelerle
donattıkları mezarların bazılarında usta kuyumcuların elinden çıkma
altın kakma, ya da kaplama silahlar, altın heykelcikleri, koşum
takımlarını süsleyen altın rölyefler, altın plakalarla kaplanmış tören
elbiseler bozkır halklarının altına statü göstergesi olarak değer
verdiklerini gösteriyor.







Türk devletlerinde en iyi altın işlemeciliğini hangi uygarlıklar
yaptı?





Bizans tarihçileri, Göktürkler’in demir ve altın işlemeciliğinde
mükemmel olduğunu söylerler. Macaristan’da Avar Türkleri’ne ait
definelerde mükemmel sanat eserleri bulunmuştur. Eski Hun takıları,
anıtsal ve son derece gösterişli. Doğu kültürlerinde sanat, daha ziyade
sarayın dediklerinin ifadesidir. Örneğin Osmanlı’da gelenekselliğe
bağlanıp gelenekseli kendi içinde mükemmelleştirme eğilimi görülüyor
Batı’da bu yoktur sürekli bir yenilik arayışı vardır

İNSANLIK TARİHİ KADAR ESKİ BİR İNANIŞ



İnsanlar sorulduğunda onu hep reddetti; hurafe, cahillik, saçmalık dedi.
Sonra sayısız tılsım örneğinden herhangi birini takı olarak boynuna,
koluna taktı, yaşamına soktu. Gözboncuğu nedir sizce? Ya da başta cami
ve türbeler olmak üzere hemen tüm kubbeli yapıların tepesindeki alem?
Gözboncuğu ya da nazarlık. Yani kötü gözden, kötü nazardan koruyacağına
inanılan takı. Anadolu’da prehistorik kazılarda bile çok sayıda gözboncu
u örneği bulundu. 7-8 bin yıl önce de amaç bugünküyle aynıydı: Kem
gözden korunmak... Gözboncuğu bir tılsımdı yani. Minarelerin, camilerin,
türbelerin hemen tüm kubbe ya da konik çatıların değişmez
süsü âlem. İki işlevi var bu âlemin: Biri pratik işlev. Yani kubbeyi
kaplayan kurşun levhaların tepede birleşme noktasındaki açıklığı örtmek.
İkincisi geleneksel işlev. Türkler Orta Asya’daki Şamanist dönemlerinde
kötü ruhlara ve nazara karşı tılsım olarak çadırlarının ve evlerinin
tepesine bir sırı a geçirilmiş yuvarlak, boncuk türü tepelikler
koyarlardı. Âlem alışkanlığı ilk orada başladı.

Tılsım, büyülü bir sözcük. Hemen ardından büyü ve büyücülük gelir.
Tılsımı neredeyse herkes kullanır ama büyücüye kimse iyi gözle bakmaz. O
kadar ki, Hıristiyan dünyası asırlar boyunca büyücü yakma törenleriyle
ünlenmiştir. Aslında büyücüler yakılmış ama büyücülerin hazırladı ı ya
da ö rettiği tılsımlar kullanılmıştır.
Büyücü ve tılsım ilişkisi herdaim ticari bir ilişkidir. Tıpkı bugün oldu
u gibi; parayı verirsin, büyücü ya da hocaya (gerçek hocalar tabii ki
konumuz dışında) tılsımı yaptırırsın. O kadar yaygındır ki tılsım;
yaşama ilişkin her ana, her soruna, karanlık da olsa her iste e ait bir
tılsım mutlaka vardır. İsmet Zeki Eyübo lu, “Anadolu Büyüleri” ve “Sevgi
Büyüleri” adlı iki kitabında en yaygın tılsım, büyü, muska,
başlıklarını şöyle sıralıyor: “Hastalıkların Giderilmesi”,
“Kötülüklerden Korunma”, “Dileklerin Gerçekleşmesi”, “Kız Ba lama”,
“Erkek Bağlama”, “Güzel Görünme”, “Koca Bulma”, “Kız Kaçırma”, “Gebe
Kalma”, “Kavuşturma”, “Göz Değmesini Önleme”, “Ayırma”, “Horlamayı
Kesme”, “Saç Dökülmesini Önleme”, “Gelin ve Güveyi Ba lama”, “Döl
Muskası”, “Sevgilileri ve Karı-Kocayı Ayırma Muskası”...
Ticaret rekabet demektir ve rekabet sizi geliştirir. Şaka bir yana,
bunlar tılsımın insan aldatmaya ve saşarın sırtından para kazanmaya
yönelik uygulamaları. Aslında tılsım, büyücülerden çok önce vardı. Hatta
alet kullanan ilk insan tarafından yaratılmıştı demek abartı
sayılmaz.TILSIM,

TELESMA, TALİSMAN...
“Tilasm” Arapça bir söz. Grekçe’de ise “Telesma”. İngilizce,
Fransızca ve Almanca’da “talisman”. Türkçe’nin eski söylenişinde
“tılısmat”, bugün “tılsım”...
İnsanlar binlerce
yıldır üzerindeki resimler, işaretler, yazılar nedeniyle ya da yalnızca
rengi, biçimi, az bulunması yüzünden gizli bir güç taşıdı ına
inandıkları nesneleri böyle adlandırıyor. Bu ortak ad, tılsımın insan
varlığıyla koşut geçmişinin; Orta Asya ve Mezopotamya’dan Mısır, Akdeniz
ve Kuzey ülkelerine kadar geniş bir coğrafyaya yayıldı ını gösteriyor.
Benzer inanışlara Afrika, Amerika, Avustralya kıtalarında da
rastlanıyor. Tılsım, her toplulukta de işik özellikler taşısa da tarihin
ilk ça larında bile evrensel bir kültür olabilmiş.
İlk tılsımın, bir taş devri insanının avını ya da düşmanını vurduğu
sıradan bir taşa; ağırlık, keskinlik gibi Şziksel özellikleri dışında,
rengi ya da üzerindeki farklı bir şekil nedeniyle gizli güçler atfetmesi
ve onu uğurlu sayıp yanında taşıması yla keşfedildiği düşünülebilir.
Budavranışın altında yatan, doğa koşulları karşısında zayıf ve
savunmasız olan insanın, doğal bir olayı doğaüstü nedenlerle açıklaması,
doğayı bu yolla etkileyebileceğini düşünmesi ve bu düşünceyle huzur
bulup bunu inanç biçimi haline getirmesidir. Zaten dinler konusunda
araştırma yapanlar da ilk insanın inancında din ve büyünün içiçe
olduğunu, tek tanrılı dinlerin ortaya çıkışından sonra bu kavramların
birbirlerinden ayrıldıklarını söylüyor. İlk Türklerde, insanların Tanrı
ve ruhlar dünyasıyla ilişkisini Şamanlar sa lıyordu. Ancak Şamanlar,
insanları yaşamın her anında yakınında olup koruyamayacağı için,
genellikle kayın ağacı, keçe, bez gibi malzemelerden ilkel tasvirler
yapıyor (ongun), küçük deri parçaları üzerine bazı Şgür ve gizli işaret
(bitig) çiziyor, insanlar da bunları yani tılsımları üzerlerinde ve
evlerinde bulundurarak korunuyorlardı. Aradan onbinlerce yıl geçti. Ama
insanlar hala çeşitli tasvir ve Şgürlerle korunmaya çalışıyor. Bir
farkla; bunlar artık ilkel figürler değil; değerli metaller, değerli ve
yarı değerli taşlarla yapılmış ziynet eşyaları...
Tılsımlı taşlar...
İnsanlar binlerce yıldır yalnız kendi ürettikleri yazı, resim ve
desenlerin de il; değerli ve yarı değerli taşların ve bazı organik
materyallerin de tılsım gücü oldu una inandılar. İşte size bu
inanışlardan bir demet :
E l m a s :
Yüzyıllardır kadınları erkeklere karşı sihirli bir koruma altı na
almıştır. Hediye olarak alınan elmasın satın alınandan daha fazla
koruyucu özelliğe sahip olduğuna inanılır. Büyü, zehirlenme, hastalık ve
karabasanlardan korur; öfkeyi önleyip dirayetli olmayı sağlar Zümrüt :
Yeşil rengi yüzünden yağmur yağdırdığına inanılır. Beden-ruh-zihin için
tonik vazifesi görür ve kuvvetli bir duygusal dengeleyicidir. Zümrüte
kimi yerlerde “Koşulsuz Aşk Taşı” da denir. Sevgililerin birbirlerine
verebileceği en iyi arma an olarak görülür.
S i t r i n : Böbrek, kolon, ci erler, hazım organları ve kalp için
faydalıdır. Bir adı da “Tüccar Taşı” olan sitrini, kimi ticaret erbabı
parasal gücü arttırdı ına inanarak kasasına koyar.
Sair: Krallar tarafından kötülükleri uzaklaştırmak için kullanılırdı.
Ayrıca sevgilileri koruyan özel güçleri vardır. Kalp ve böbrekleri
kuvvetlendirir, tüm salgı bezlerini harekete geçirir, pisişik
yetenekleri arttırır ve sezgiyi güçlendirir.
Yeşim: Büyük Çin Ejderi’nin yeryüzüne boşalttığı tohumlarının donup
yeşim taşı olduğuna inanılır. Bugün bile Çinli işadamları bir işe
başlamadan önce yeşimden tılsımlarını tutar, okşar ve ondan güç alır.
Ayrıca akıl hastalıklarına, iç hastalıklarına, göz bozuklu una ve
kadınların adet ve doğum sancılarına iyi geldi ine inanılır. Kırmızı
mercan: Nazardan, cinlerden, büyü ve delilikten koruduğuna inanılır.
Hormon dengesizliği olan kadınların ve doğumda zorluk çekmek
istemeyenlerin cinsel organları yanında taşımaları tavsiye edilir.
Ayrıca bebekleri koruduğu, diş çıkarmasına yardımcı olduğu söylenir.
Kehribar: Kötü talihi yenmeyi sa lar, şansı açar. Kolyesinin,
zehirlenmelere karşı korudu una inanılır. Penis şeklinde yontulup,
takıldığında nazara ve kötü ruhlara karşı etkindir. Hayvan biçimlerinde
işlenen kehribarlar erkeklerde cinsel gücü, kadınlarda do urganlığı
artırır. Doğal şekli bozulmadan boyuna asıldı ında guatr hastalığını
tedavi eder.
Lal: Cinsel enerjiyi ve duyarlı ı artırdı ı, cinsel dengesizlikleri
düzelttiğine inanılır, bu yüzden “Tutkuların Taşı” da denir. Kalp
şeklinde yapılmış tılsım laller, eşleri ve sevgilileri cezbetmeye yarar,
yatak ve yastık altına konulduğunda kötü rüyaları ve gecenin kötü
ruhlarını kovar.
Ametist: Ametist; eski çağlarda “sarhoşluğu yok eden taş” diye
bilinirdi. Bu yüzden o dönemde ametistten kadeh, çanak gibi kaplar
yapıldı. Ayrıca, endokrin ve ba ışıklık sistemini güçlendirir, kanı
temizler ve enerji verir.
Kuvars: Duygusal
dengeleyicidir. Beyin fonksiyonlarını düzenler. Büyücülerin kristal
küreye bakarak kehanette bulunmaları, kuvarsın zihinsel konsantrasyonu
kolaylaştırmasındandır.
Pembe kuvars: “Aşk Taşı” da denir. Onu üzerinde taşıyanı öfkeden,
suçluluktan, korku ve kıskançlıktan korudu u ve kısırlı a karşı faydalı
oldu una inanılır.
Dumanlı kuvars: “Rüya Taşı” da denilen bu taşın; umutsuzluğa, üzüntüye,
öfkeye, depresyona ve di er negatif etkilere karşı korudu una inanılır.
Kaplan gözü: Bir tür kuvars olan bu taşın, taşıyanları başkalarına daha
az ba ımlı kıldı ına inanılır. Ancak bu durum ikili ilişkileri, iş
hayatını ve ortaklıkları olumsuz etkileyebilir.
Tedavi edici özelli i de vardır: Sindirim sistemi, dalak, pankreas ve
kolon için faydalıdır.
Opal: Hakkında çelişkili inanışlar vardır. Talihsizli e yol açtı ı da
söylenir, güven duygusunu artırıp, düşmanlara karşı güçlü kıldı ı da.
Görme duyularını güçlendirip, sezgiyi arttırır. Üst bene ulaşmak için de
kullanılabilir.
Lapis lazuli: Rengi yüzünden göklerin sembolü olarak kabul edilir. Küçük
çocukları korkularından ve solunum yolu hastalıklarından uzak tuttu u
için “Çocuk Taşı” da denir. İskeleti kuvvetlendirir, tiroid bezini
harekete geçirir, tansiyon ve kaygıyı azaltır, zihni açar.
Hematit: Enerji ve
canlılık verir, stresi azaltır. Çekim gücü fazla olduğundan, kişisel
çekim, neşe, cesaret ve istek verir, kararsızların karar vermesini
sağlar.
Yakut: Cesaret, ruhsal gelişme, liderlik, mutluluk duygularını arttırır.
Cinsel aşırılıklara iyi geldiğine, tasadan, korkudan, zehirlenmeden,
zihinsel bozukluklardan, erken ölümden hatta sel, fırtına gibi do al
afetlerden korudu una inanılır. Yakut, ete ya da dişe takıldı ında güç
ve enerji verir.
Akik: Bedeni ve zihni kuvvetlendirir, taşıyanı tehlikeden korur,
uyumsuzluklara son verir.
Akik; uykusuzlu a, korkaklı a, karabasana, nazara ve metabolizmaya da
faydalıdır.
Gerçeklerin farkına varılmasını sağlar. Aquamarine: Takana özellikle
ölüm karşısında cesaret verdi i söylenir. Bu niteliği ve rengi yüzünden
denizcilerin en önemli tılsımıdır. Kahinler geleceği görmek için
kullandığından “Kahin Taşı” da denir. Ayrıca sinirleri yatıştırır,
düşünceyi berraklaştırır ve yaratıcılığı artırır. Böbrek, karaciğer,
dalak ve tiroid bezini kuvvetlendirir, vücudu temizler.
Obsidyen: Karın ve ba ırsakları iyileştirir, zihin ve duyguyu
birleştirir. Kaygıyı azaltır, takıntıları düzeltir, akıl ve sevgi ile
bağlarımızdan kopmamayı sağlar.
Kara kehribar: Cinlere ve melankolik durumlara karşı korur. Nazara karşı
en üst koruma yaptığına inanılan taştır. Yakıldığında dumanının
yılanları kovduğuna inanılır.
Aytaşı: Lenf sistemindeki bozuklukları düzeltir. Hindistan’da kutsal bir
taştır ve sevgililerin ihtirasını artırdığına inanılır. Kadınlar
kısırlığa iyi geldiği, üreme organlarındaki sorunları çözdüğü ve doğumu
kolaylaştırdığı için taşırlar. Ayrıca, egoizmi giderdiği ve oburluğu
tedavi ettiği de söylenir.
Topaz: Eski
zamanların en kudretli taşlarından biri olan topazın, göz hastalıklarını
ve veba gibi salgın hastalıkları ortadan kaldırdı ı söylenir.
Turkuaz: En yaygın tılsım taşıdır. Vücudu kuvvetlendirir, hücreleri
yeniler, kan dolaşımını, ci erleri canlandırır. Sakinlik verir ve
yaratıcı ifadeye güç kazandırır.
Oniks : Kaygıları azaltır, kadın/erkek zıtlaşmasını dengeler, ilikleri
kuvvetlendirir, bağımlılıklardan kurtulmaya yardım eder

ANTİK ÇAĞDA TAÇLAR

Mitolojinin benzersiz kahramanlarını günümüzün birçok müzesinde resim,
kabartma ya da heykel olarak görmek mümkün. Kimi zaman kudreti ve gücü
ile ürküten, kimi zamansa insanı hayretler içersinde bırakacak kadar göz
alıcı bir güzellikte olan efsanevi taçların görünümleri de
etkileyiciydi.

Günümüzde kimi zaman güzelliğin bir nişanı,
kimi zamansa zarafetin bir simgesi olarak kullanılan taçlar, asırlar
öncesinde bu özelliklerinin yanı sıra, asalet, kutsallık, güzellik ve
saflık göstergesi olarak da kullanılmışlar.
Taçların kullanım yerleri arasında, ilk örnekler için geçerli olan
kutsal amaç ön plandadır. Tanrı ve tanrıçaların başlarında görülen
taçlar taşıyanın kutsal sembolü olarak da kabul görüyordu. Örneğin;
Şarap ve Tiyatro Tanrısı Dionysos'u gösteren birçok tasvirde tanrı, asma
dallarından yapılmış ve salkım salkım üzümlerle bezenmiş büyük bir
çelenkle karşımıza çıkar. Güneş Tanrısı Helios ise başında güneşin
ışınlarını simgeleyen bir taçla betimlenir. Şehirleri, surları ve kent
kapılarını koruyan Tanrıça Tykhe ise başında, şehir surlarını ve
kapılarını gösteren bir taçla tasvir edilir. Özellikle Efes ve Antakya
kentlerini koruyan Tykhe betimlerinde bu taçlara rastlanır. Ayrıca
Artemis ve Aphrodite gibi koruyucu tanrıçaların başlarında da farklı
semboller içeren gösterişli taçlar bulunurdu.Kuşkusuz taç kullanımı
sadece tanrı ve tanrıçaların tekelinde değildi. Zamanla ölümlüler
arasında da yayılan taç kullanımı değişik formlarıyla antik çağ
yaşamının her alanında ilgi ile karşılanıyordu. Dinsel kullanımın yanı
sıra, yarışma, evlenme ve cenaze gibi durumlarda da taçlar özel takılar
olarak kullanılıyordu. Antik çağda ölümlü-ölümsüz herkes tarafından
kullanılmış olan taçların ilk örnekleri, doğada bulunan malzemelerden
yapılıyordu. Çeşitli bitkilerin dallarından ve yapraklarından yapılan bu
ilk örnekler tanrı simgeleri olarak kabul görüyordu. Çelenk formlu
taçlarda en çok kullanılan olan bitki kuşkusuz mersin, zeytin ve
defnedir. Defne dallarından yapılan çelenkler antik çağda özellikle
erkekler arasında oldukça yaygın hatta geleneksel bir kullanıma
erişmiştir. Defne tacı ya da çelenginden söz açılınca, mitoloji ve
söylencelere de değinmek gerekiyor. Antik Yunan Mitolojisi’nin en gözde
anlatımlarından biri olan, defne çelenklerinin erkeklerin başlarını
süslemesi Apollon ve Defne aşkına dayanmaktadır. Söylenceye göre
tanrıların en yakışıklısı olan Apollon, ormanda dolaşırken güzeller
güzeli bir kıza rastlamış ve ilk görüşte aşık olmuş. Ancak kız bakire
kalmak için yemin etmiş olan ve erkeklerden uzak yaşayan Daphne adında
bir güzelmiş. Apollon'un ısrarına karşılık vermeyen Daphne, Apollon'u
arkasında bırakarak ormanın derinliklerine doğru koşmaya başlamış.
Apollon da aşık olduğu kadının peşine takılmış ve amansız bir takip
başlamış. Apollon, Daphne'ye yaklaşmaya başlayınca güzel kız tanrılara
bakire kalmak istediğini söyleyerek yalvarmaya başlamış. Mesafe hızla
kapanırken tanrılar kızın yakarışına kulak vermişler ve Daphne'yi tam
Apollon yakalamışken hızla bir defne ağacına dönüştürmüşler. Apollon
kızın kolunu yakaladığı anda, kızın yemyeşil dallarla kaplanan bedeni
karşısında donup kalmış. Kız çok kısa bir sürede baştan aşağı dallar ve
yapraklardan oluşan pırıl pırıl bir defne ağacına dönüşmüş. Kızın yemini
bozulmamış ancak Apollon bu duruma çok üzülmüş ve kızı hiç unutmamak
için yemin etmiş. Az önce kollarındaki güzel kızın ağaca dönen bedenine
son kez sarılmış ve yapraklarla dolu dallarından birini alıp başına taç
olarak takmış. Tanrı Apollon bu defne tacını başından hiç çıkarmamış ve
daha sonraları genç erkeklerin defne tacı takmaları bir adet haline
gelmiş. Özellikle erkeklerin, atletlerin ya da spor yarışmalarında
derece alan erkeklerin başına hep defne taçları takılmış.
İlerleyen zamanla birlikte altın madenlerinin çalıştırılması, altın ve
gümüşün işlenmesindeki gelişmelerle, özellikle Helenistik Dönem'de,
taçlar ışıl ışıl altın yapraklara sahip olmuş. Altın dallar ve
yaprakların yanı sıra, meşe palamutlar, çiçekler ve hatta arı, ağustos
böceği gibi böcekler de çelenk formlu taçların görünümünü
zenginleştirici unsurlar olarak kullanılmışlar.
Çelenk şeklindeki taçların yapımında, önce ince altın bir borunun içi,
dayanıklı olsun diye reçine ya da balmumu ile dolduruluyor daha sonra da
iki ucu birleştiriliyordu. Böylece başa oturan altın bir halka elde
ediliyordu. Sonra dövülmüş altın levhalardan kesilerek şekillendirilen
yapraklar, dallar, çiçekler ve hatta böcekler alttaki boruya
ekleniyordu. Bu şekilde altının göz kamaştıran ışıltısı, antik çağ
altın ustalarının becerikli ellerinden çıkan değişik motif ve figürlerle
birleşerek sanat eseri sayılan taçlara dönüşüyordu.
Geç antik çağda taçlar daha çok rütbe ve statü göstergesi olarak
kullanılır olmuştu. Toplum içindeki sosyal konumu belirten takılar
arasında yer alan taçlar bu dönemlerde de takı olarak popülerliğini
korumuştu.
Çelenk formlu taçların yanı sıra, diadem adı verilen taçlar da antik
çağda rağbet gören baş takıları arasındadır. İnce altın levhalardan
yapılan diademlerde form olarak iki tip vardır. Birinci gruptakiler
alınlıklı diademlerdir ki bunlar üçgen şekillidirler. İki uçları arkada
birleştirildiğinde alından üçgen şeklinde yükselir. İkinci grupta ise
şerit ya da bant formlu diademler yer alır. Diademler adak ve sunu
eşyası olarak kullanıldıkları gibi çoğunlukla mezar hediyesi olarak
kullanılmışlardır. Özellikle Artemis ve Aphrodite'nin genç kız olarak
betimlendiği eserlerde bu tanrıçalar diadem kullanırken
gösterilmişlerdir.
Dünyaca ünlü diademler arasında yer alan ve bugün Moskova'daki Puskin
Güzel Sanatlar Müzesi'nde sergilenen saçaklı diademler, antik Anadolu
takı sanatının baş yapıtları olarak ilgi görmektedirler. Bu iki diadem,
ünlü Troya antik kentinde bulunmuş ve yasadışı yollarla yurtdışına
kaçırılmış. Yüzlerce altın eserle birlikte Moskova'da ortaya çıkan bu
diademlerdeki sanat ve estetik, asırlar geçmesine karşın hâlâ görenlerin
nefesini kesecek nitelikte. Alna dökülen incecik yapraklar, zülfü
andıran ve omuzlara dökülen zarif saçaklar hep Anadolu'nun bitmez
tükenmez zevkinin ve birikiminin bir yansımasıdır. Bu öyle bir
yansımadır ki, ne aradan geçen yüzyıllar gölgeleyebilmiştir bu zarafeti,
ne de Anadolu topraklarından uzakta, başka müzelerde yaşanan karanlık
sürgün yılları... Troya'dan, Alacahöyük'ten, Efes'ten ve daha birçok
Anadolu antik kentinden günümüze ulaşan taçlar, yüzyıllar sonra bile hem
tasarımcılara ilham veriyorlar, hem de görenleri büyüleyici
ışıltılarıyla etkiliyorlar aradan yüzyıllar geçmesine karşın...


Aynalar

Takı
kelimesi bir çok yardımcı malzemeyi de çağrıştırır. Beğenme, beğendirme,
süslenme arzusuna yönelik işlevi göz önüne alındığında, kıymetli taş ve
metallerden yapıldıkları düşünülürse, mücevher kutuları, tuvalet
masaları ve aynaların ne kadar önemli olduğu ortaya çıkacaktır. Bu
nedenle, büyük bir grup oluşturmalarına ve başka bir kapsamda bir bütün
olarak ele alınmalarının gerekli olmasına karşın, biz burada takı
yardımcı malzemelerinden bir örnekle kataloğa başlamayı uygun gördük.


Yuvarlak aynanın
0,2 cm. kalınlığındaki yüksek kalaylı ve kurşşun içeren tunçtan oluşan
metali sağlamdır. Ayna görevini gören gümüş parlaklığındaki ön yüzü
temizdir ve aynanın kırık olan sapının gövdeye otırduğu kısım, yuvarlak
gövdenin kenarında iki küçük çıkıntı halinde korunmuştur. Aynanın
çerçevesi de eksiktir. Aynanın arkasına yapıştırılmış olan 0,9 mm.
kalınlığındaki altın kaplama pirincin çapı, ana gövdenin çapından 0,7
cm. Daha küçüktür. Bu 0,7 cm.'lik bölümde ayna çerçevesinin
yapıştırılması için sürülmüş olduğunu varsaydığımız beyaz ve sert, lak
gibi bir maddenin izleri görülmektedir.
Altın
kaplama pirinç safiha üzerinde cepheden tasvir edilmiş, kolları
yanlaradoğru açık bir Eros kabartması yer almaktadır. Safiha çok ince
olduğundan ezilmeler, kopmalar ve kırıklar oluşmuştur. Eros, vücut
ağırlığını sağ bacağı üzerine vermiştir. Sağ kalçası hafifçe dışa çıkık,
sağ ayağı yere tam basmakta, sol bacağı ise dizden hafif bükülü ve sol
ayak parmaklarının sadece uçları yere değmektedir. Çıplak olarak
betimlenmiş vücutta göğüs ve karın adaleleri belirgindir. Yana doğru
açtığı sol kolu dirsekten bükülü olup elinde cepheden tasvir edilmiş bir
kithara tutmaktadır. Sağ kolu da yine yana doğru açık, dirsekten hafif
bükülüdür ve bu elinde de plektronu tutmaktadır. Plektronun kordonu
bileğine bağlıdır ve ucundaki ponponu bileğin üzerinde kabartma olarak
gösterilmiştir.
Baş
hafif sağa dönük ve aşağı doğru çok hafif eğiktir. Saçlar ortadan
ayrılmış ve kulak hizasına kadar iri dalgalar halinde gelip oradan
enseye doğru bukleler yaparak inmektedir. Başın sağ tarafındaki saçlar
işlenmiştir, sol tarafındaki bukleler ise görülmemektedir. Başın
tepesinde bir tutam saç bukle yapılmıştır. Oval yüzde, yanaklar dolgun,
dudaklar etli, burun basık, gözler iri, gözbebekleri belirgindir.
Sırtından çıkan kanatların telekleri yukarı ve yanlara doğru açıktır ve
uçları kanatların kapanmaya başladığı anı vurgulamaktadır.
Eros,
sırtında, altın kaplama safihanın neredeyse tüm yüzeyini kapsayan bir
pelerin taşımaktadır. Vücudu tamamen çıplak bırakan bu pelerin, arkada
bir anlamda bir fon oluştururken, önde, boynun biraz altında, omuzlarda
öne gelen "V" şeklinde yassı bir bantla bağlanmaktadır. Pelerin,
omuzlardan aşağı, arkadan, bele doğru inerken ve bel hizasından sonra
yanlara iri volonlar halinde dalgalanarak açılmaktadır. Bacakların
bileğe yakın olan kısmında da pelerinin bir volanı belirtilmiştir.
Rüzgarın etkisiyle dalgalanan kumaşın inceliği ve dökümlülüğü belli
olmaktadır.
Bilindiği
gibi, Eros, tasvirlerde en fazla karşılaşılan mitolojik figürlerden
biridir. Genel olarak çıplak ve kanatlıdır. Elinde simgelerini taşır. Bu
simgeler yayı ve oku, ya da kitharası olabilir. Eros'un, Zeus'un,
Hermes'in ve Herakles'in simgeleriyle de tasvirleri vardır. Yalnız
tasvir edilmesinin yanı sıra Pscyhe ya da Aphrodite ile birlikte olduğu
tasvirler çoğunluktadır. Ankara aynasındaki Eros ise bu genellemelerden
farklı bir özellik göstermesi açısından diğer Eros örneklerinden
ayrılmaktadır. Yukarıda denildiği gibi genellikle çıplak tasvir edilen
Eros bazı örneklerde giyimlidir. Bunlardan bazılarında ise bir pelerine
sarınmıştır. Hemen hemen bütün tasvirlerde açık kanatlarla tasvir edilen
Eros, Ankara aynasında ilk kez açık kanatların yanı sıra rüzgarla
dalgalanan ve uçuşan bir pelerinle tasvir edilmiş olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu mzelliği de ünlü Khios'un şaire Sappho'nun bir ezgisini
akla getirmektedir. Uzun zamandan beri bilinen bu ezginin belki de
Ankara aynasında ilk kez bir tasvirini bulmuş olmaktayız. Bir fragman
olarak zamanımuza ulaşmış olan bu ezgiden (E.Lobel - D.Page, Sappho
Fragment 54, Oxford 1955) yalnız:"omuzlarında eflatun khlamisiyle
göklerden gelerek" dizesi korunabilmiştir. Dizede başka renk olmasını
düşünemediğimiz khlamis vurgulanmakta ve ayrıca Eros'un gökten geldiği
belirtilmektedir. Aynı ifadeler kabartma üzerinde de mevcuttur. Bütün
yüzeyi kaplaması ve zamanında belki eflatun renkte boyalı olmasıyla
khlamis kabartmada da özellikle vurgulanmaktadır. Ayrıca yüzeye
yayılırken yaptığı dalgalanma Nike tasvirlerindeki rüzgar etkisini
burada da en gerçekçi bir şekilde yansıtmış olmaktadır. Böylece kabartma
üzerindeki Eros da, Sappho'nun dizesindeki gibi sırtında uçuşan,
dalgalanan eflatun peleriniyle gökyüzünden, bir ayağının üzerine daha
henüz basarak yeryüzüne inmektedir

ALTININ CAZİBESİNE DAYANAMAYAN PADİŞAHLAR

Osmanlılar da Anadolu’da kendilerinden önce kurulmuş öteki
uygarlıklar gibi altını sevdiler ve onu büyük bir maharetle işlediler.
Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman gibi çok büyük iki padişah
bile gençliklerinde kuyumculuk sanatını öğrenebilmek için çırak olarak
çalıştılar.
On beş, on altı yaşlarında, uzun boylu, iri yapılı genç, kuyumcu
işliğinin başında kan ter içinde çalışıyordu.
Biraz önce büyük bir özenle çekip uzattığı ipek inceliğindeki altın teli
tam düğümleyecekken, tel yine kopuverdi. Delikanlının zaten kırmızı
olan yüzü iyice kızardı. Pençe gibi elleriyle kavradığı örsü fırlatıp
attı. Elinin tersiyle masa üzerindeki bütün aletleri, bıçakları,
makasları, çekiçleri ve irili ufaklı altın levhaları da süpürüp, yere
çaldı. Sabahtan beri uğraşıp, tel tel altın çekmiş, ama bunları örme bir
bilezik haline getirmek için düğümlerken, tel her defasında kopup
gitmişti.

Hırsla burnundan solurken, arkasından yaklaşan beyaz sakallı yaşlı
adamın sesini duydu. Adam, “Hep söyledim sana, altın nazlı bir kadın
gibidir, ona karşı hep nazik olmalısın’’ diyordu. Delikanlı arkasına
döndü ve kendisine kuyumculuk öğreten ustasını gördü. Utandı. Aletleri
ve altınları toplayıp yeniden masaya koydu. Usta ile çırak yeniden
çalışmaya ve sihirli maden altını, göz kamaştırıcı güzellikte bir hasır
bilezik haline getirmeye başladılar.
Delikanlının adı Selim idi. Yıl 1487 idi ve Selim Trabzon Vilayeti’nde
şehzadelik yaparak devlet işlerini öğrenirken, bir yandan da iyi bir
kuyumcu ustası olmaya çalışıyordu. Kısa bir süre sonra bütün dünya onu
Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim diye tanıyacak ve onun bütün Arap
Yarımadası’nı, o zamanın en güçlü devleti Mısır’ı, Akdeniz’in büyük bir
bölümünü nasıl fethettiğini, Hilafet müessesesini alıp Osmanlı
İmparatorluğu’na nasıl getirdiğini bir bir öğrenecek ve önünde saygıyla
eğilecekti.
Osmanlılar ve altın
Gold News’un 149’uncu sayısında başlattığımız ‘’Sarı Altın Yeşil
Anadolu’da’’ gezisinde bu sayıdaki durağımız Osmanlı İmparatorluğu. Tam
altı asır boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun ihtişamı denince akla gelen
ilk sembol, göz kamaştıran mücevherler olmuş. İslam’da altın
kullanımında aşırıya kaçılmaması geleneği olduğundan, özellikle sofra
takımlarında altın yerine gümüş ve tombak tercih edilmiş, altın da saf
halde değil, başka bir madenle karıştırılarak kullanılmış.
Osmanlılarda kuyumculuk, padişahlar tarafından sevilen ve desteklenen
bir sanat dalı olmuş. Osmanlıların en kudretli padişahlarından olan
Yavuz Sultan Selim ile Kanuni Sultan Süleyman, şehzadelikleri döneminde
görev yaptıkları Trabzon’da kuyumculuk öğrenmişler.
Mücevherlerde altınla birlikte kullanılan taşlar çeşitli yerlerden
getirilmiş. Mesela firuze Nişabur’dan, elmas Hindistan’dan, lal taşı
Bedehşan’dan, yakut Seylan’dan, zümrüt Mısır’dan, inci ve akik ise
Yemen’den temin edilmiş.
Osmanlı takıları arasında sorguç, hotoz, zülüflük, enselik, saç bağı,
gerdanlık, iğne, çelenk, küpe, bilezik, yüzük, halhal, pazubent, düğme,
zincir, kemer ve kemer tokası ilk göze çarpanlardan.Osmanlılar,
kuyumculuktaki ustalıklarını takılardan başka yerlerde de göstermişler.
Bugün Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan ‘’III. Murad Divanı’’ kitabının
kabı, bir çok takıdan çok daha ihtişamlı. Sultan III. Murad’ın saltanatı
sırasında sarayın ‘’Başkuyumcu’’su olan Bosnalı Mehmed Usta’nın eseri
olan bu kitap kabı, altın zemin üzerine delik işi ve kuyumcu kalemi
tarağı ile yapılmış kıvrımlı dal ve Rumiler, köşeli ya da düz zümrüt ve
yakutlarla meydana getirilmiş. Hem erkek hem de kadınların kullandığı
sorguç da Osmanlılarda kuyumculuğun nasıl olağanüstü bir sanat haline
getirildiğini ortaya koyuyor. Yine Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan
18’inci yüzyılda yapılmış bir sorguç, altından yapılmış sapı,
ortasındaki kocaman zümrüt ve çiçek biçiminde işlenmiş elmaslarıyla
günümüzde de göz kamaştırmaya devam ediyor.Elmas, zümrüt ve yakutlarla
bezeli broşlar, fantastik bir tasarım olan ‘’titrek’’ takılar,
‘’tektaş’’, ‘’gül’’ ya da ‘’Divanhane çivisi’’ adı verilen çeşitli
yüzükler, ‘’akarsu’’ denilen bilezik ve kolyeler, ‘’pay-ı çift’’, ‘’üç
ayaklı’’ diye isimlendirilen küpeler, altının kıymetli taşlarla büyük
bir uyum içinde birleştirilerek Osmanlılarda nasıl büyük bir sanat
haline getirildiğini ortaya koyuyor

ANTİK ÇAĞDA
BİLEZİKLER

Anadolu tarihinde önemli bir yeri
olan Çatalhöyük'te yapılan kazılarda elde edilen taş bilezikler, bugün
müzelerde günümüz insanıyla buluşuyor. Başlangıçta dinsel ve törensel
anlamı olan takıların daha sonraları, süslenme ve kendini güzel gösterme
amacıyla kullanılması sonucunda takılar değişik şekil ve malzemelerle
yapılmış. İlk bilezikler daha çok deniz kabukları, kemik ve küçük taşlar
gibi doğal malzemelerin dizilmesiyle elde edilmiş. Bu tip malzemelerden
yapılmış bileziklerin çıkarttığı seslerin, ayinlere daha gizemli bir
hava kattığını düşünür bazı araştırmacılar.
Anadolu'nun en
eski merkezlerinden biri olan Alacahöyük'te, kral mezarlarında bulunan
altın bilezikler M.Ö. 3. binde Anadolu'daki kuyumculuğun ulaştığı nokta
hakkında bilgi verir. Hititler'den kalma duvar kabartmalardaki insan
figürlerinin bileklerini süsleyen bileziklerdeki zenginlik dikkat
çekicidir. Yüzleri birbirine dönük aslan başları ile süslenmiş
bilezikler, Hititler'in severek kullandığı formlarından olmuş.
Anadolu kültürleri arasında maden
sanatı ve kuyumculukta en başarılı olan toplum kuşkusuz Urartular.
Urartular altın takıları törensel amaçla kullanırken, gümüş ve bronz
takıları günlük yaşamda kullanmış. Urartu mezarlıklarında yapılan
arkeolojik kazılarda bileziğin hem kadınlar, hem de erkekler tarafından
kullanıldığı ortaya çıkmış.
Orta-Batı
Anadolu'da hüküm süren ve tuttuğu her şeyi altına dönüştüren Kral
Midas'ın halkı Frigler'in yaptığı takılar da kuyumculuğun sırlarının,
estetikle buluşmasının bir göstergesi gibi. Pers istilası sırasında Doğu
ile Batı sanatını topraklarında harmanlayan Anadolu, bu dönemde aslan
başları, hatta gövdeleriyle süslü ağır altın bileziklerle göz
kamaştırmış, eski çağların usta kuyumcularının ellerinde. Camdan
yapılmış bilezik halkaların altın aslan başı uçlarla süslendiği
örneklere de bu dönemde rastlarız. Bilezik halkası olarak camın asaletli
ışıltısının yanı sıra, ince teller de bilezik yapımında kullanılmış. Bu
tip ince tellerden oluşan bileziklerde; cam, kalsedon ya da kuvars gibi
malzemelerden yapılan süslerle, bilezikler farklı ve daha göz alıcı bir
hale getirilmişler; daha çok beğenilmek arzusuyla.
Batı Anadolu'da antik Yunan
sanatının, yerli anlayışla
yorumlanması sonucunda takılarda da
değişiklikler gözlenmiş. Gerek motif ve figürlerin çeşitliliği, gerek bu
çeşitliliği pekiştiren ayrıntılı ve ince işçiliğin toplumlar arasında
yayılmasıyla Batı Anadolu, kuyumculuk konusunda estetiğin ve
teknolojinin birleştiği bir yer olmuş. Bu dönemde daha eski devirlerin
mirası olarak kabul edilen uçları hayvan başlı bileziklerin yanı sıra,
M.Ö. 4. yüzyıldan sonra bileziklerde, granül tekniğiyle yapılmış süsler
ve telkâri şeritler de görülür. Artık bilezikler tamamen süslenme
amacıyla kullanılmış ve gösteriş ön plana çıkmış. Ancak bilezik
yapımında ağır ve törensel bir gösteriş yerine, son derece ince
işçilikli ve ayrıntılarla zenginleştirilmiş sanatsal bir anlayış tercih
edilmiş. Bu dönemden itibaren bilezik halkalarında değişik malzemeler
kullanılmaya başlanmış. Altın, gümüş, bronz ya da cam ve kuvars gibi
çeşitli malzemelerin bilezik yapımına uygulanmasıyla, takı sanatındaki
gelişime paralel olarak, bilezik üretiminde de yeni gelişmeler ortaya
çıkmış. Bilezik halkaları kimi zaman burkulmuş ya da düz boru olarak,
kimi zaman da şeritler halinde şekil bulmuş, antik çağ kuyumcularının
parmaklarında.
Helenistik dönemde
ele geçirilen topraklardan sağlanan yeni malzemeler (sedef, inci vb.),
yeni konular ve yeni teknolojilerle takı yapımında önemli bir devrim
gerçekleşmiş. Zenginleşen üst tabakanın ve ticaretle uğraşanların
estetik açıdan kaliteli takılara yönelmesi, bu ürünleri sanat eseri
olarak kabul etmeleri sonucunda, takılara olan ilgi artmış ve özenli ve
ince işçilikli takılar yapılmış. Bu dönemin takı gereksinimini
karşılamak için oluşturan en önemli kuyumculuk merkezleri, Anadolu'da
Lampsakos (Lapseki), Antiokheia (Antakya) ve Mısır'da İskenderiye'dir.
Bu dönemde kuyumculuk tam anlamıyla renkli bir hal almış. Zümrüt, yakut
ve granat gibi taşlarla süslenen takılar; incilerle, sedeflerle düşsel
bir görünüme bürünmüş. Takılarda kabartmalı mitolojik figürlerden,
aslan, yılan, kuş, vb gibi hayvan motiflerine kadar her konu özgürce
kullanılmış. Ayrıca ipek püskül görünümünü veren sarkaçlardaki zarif
işçilik sayesinde takılar daha sanatsal ve daha popüler bir görünüme
kavuşmuş. Bu dönemde üretilen bileziklerde, hayvan başı olarak yapılan
bilezik uçlarında çeşitlilikler görülür. Aslan başının yanı sıra, koç,
dana, keçi, sfenks, boğa ve köpek başları da sıkça görülür. Ayrıca
bileği ya da pazıyı birkaç defa saran, tamamı yılan formunda yapılmış
olan bilezikler ve pazıbentler de bu döneme ait takılardandır.
Bileziklerin orta kısımlarına telkâri süslemelerle yapılan ve günümüzün
gemici düğümünü andıran "Herakles düğümü" motifi, bileziklerde ve
kolyelerde sıkça karşımıza çıkar günümüz müzelerinde. Sabır ve özen
gerektiren bu tip bileziklerin işçiliğini görünce, ister istemez
tartışmasız bir hayranlık uyanıyor eski kuyumcu ustalarına, takı
sanatçılarına...

M.Ö. 3. yüzyılda bilezik yapımında
ortaya çıkan bir diğer yenilik ise menteşeli ve kilitli bileziklerdir.
Bu tip bileziklerde daha değerli taşlar ve daha çok altın kullanılır.









Romalılar da
Herakles düğümü motifini severek kullanmaya devam etmiş. Bunun yanı
sıra, yılan figürlü bilezikler de eski dönemlerdeki kadar rağbet
görmüşler. Cam ya da renkli boncuklardan yapılmış bileziklerle birlikte,
değerli taşlarla süslenmiş bilezikler de bu dönemin önemli bilezik
formları arasında yer almaktadır. Halkın kullandığı basit bilezikler
arasında, düz altın levhalardan yapılan bilezikler ve altın tellerle
yapılmış sade bilezikler de sayılabilir. Bizanslılar'ın üretmiş
oldukları bileziklerde daha basit halkalar kullanılmış. Bu halkaların
bazıları mine işçiliği ile renklendirilmişse de Bizans bilezikleri Yunan
ve Roma bileziklerinde görülen ihtişam ve renklilikten uzak, daha basit
bileziklerdir.
Ait olduğu kültür ne olursa olsun
antik çağlarda üretilmiş olan bilezikler günümüzde görenleri hayrete
düşürüyor aradan geçen zamanı hiçe sayarcasına. Zamanında tanrıçaların
ya da ölümlü kadınların narin bileklerini süsleyen zarif bilezikler,
bugün hala kuyumcu ustalarının ya da tasarımcılarının vazgeçemedikleri
takılar arasında yaşamlarını sürdürüyor.



Ortası, iki
taraflı şişkin, kenarlara doğru ince ve uçları yuvarlaktır. Levhanın
arka tarafından vurularak yapılan noktalamalar çerçeveyi meydana
getirmiştir. İki uçta ip geçki delikleri vardır. Ortadaki büyük baskının
yanlarında da birer küçük mühür, ya da sikke baskısının izi vardır. Bu
baskılar silik oldukları için ayrıntıları anlaşılmamaktadır.


Kalın
altın levhadan eşkenar dörtgen şeklinde kesilerek iç kısmına kenarlara
paralel dört çizginin dışında dikey ve yatay eksenleri
oluşturan iki çizgi daha çizilmiştir. İp deliklerinin olduğu uçlar
yuvarlak kesilmiştir. İp delikleri "V" şeklindeki bir aletin levhaya
arkadan bastırılmasıyla açılmıştır.
İnce
altın safihadan eşkenar dörtgene benzeyen formda kesilmiştir. Ortadaki
enlemesine çizginin iki tarafında, orta çizgiden kenarlara ve her iki
yana doğru, birbirlerine paralel çizgiler, levhaya dönüşümlü olarak arka
ve ön yüzden çizilerek yapılmışlardır. İp delikleri kısa kenardan biraz
içeride ve ön yüzden vurularak açılmıştır.
Kulak
tıkaçları ve Muskalar




Ağız ve göz
bantlarının yanı sıra ölülerin kulaklarını kapatmak için ya dini inanış
gereği veya haşaratın vücuda girmesini önlemek amacıyla kullanılmış
olabilir. İ.Ö. 3. bine ait altın veya altın kaplama kulak tıkaçları
bulunmuştur.


İnce
boyunlu, konik gövdeli, baş kısmı hafifçe dışa çekik bir kulak tıkacı iç
kalıp üzerine sarılarak yapılmıştır. Yüzeyde paralel çizgiler görülür.

Yuvarlak,
altın safihanın ikiye katlandıktan sonra kenarlarındaki deliklerden
birbirine şerit şeklindeki altın telle dikilmesiyle oluşturulmuş, içinde
yer alan organik malzemenin korunmadığı, muska (?) olabilecek bir obje
















__________________

Bizans Kuyumculuğu Bizans. Bizans’ı, başkent İstanbul’dan ayrı olarak düşünmek ise imkansız. Bu açıdan bakıldığında, Bizans kuyumculuğu derken asıl kastedilen, İstanbul ya da o zamanki adıyla Konstantinopolis kuyumculuğu. Bizans İmparatorluğu’nun üç kıtada değişik kültürlerle iç içe olması ve geniş topraklarındaki değerli taşlar, altın ve gümüş madenleri ile usta kuyum sanatçıları, sürekli olarak o zamanların en büyük cazibe merkezi olan İstanbul’a akmış. Bu gelişmelerin yanı sıra, Constantinus, II’inci Theodosius ve III’üncü Valentinianus gibi imparatorların İstanbullu kuyumculardan vergi alınmamasını sağlayan vergi düzenlemeleri yapmaları, İstanbul kuyumculuğunun bir yıldız gibi yükselmesine yol açmış.Bizans kuyumculuğunda altın, gümüş, bronz gibi metaller, elmas, zümrüt, safir, yakut, ametist, agat, kalsedon gibi değerli taşlar ile fildişi, inci ve amber gibi maddeler kullanılmış. Bizanslılar da tıpkı kendilerinden önce Anadolu’da yaşayan diğer topluluklar gibi, mücevherlerin tabiatüstü güçlere sahip olduğuna tedavi edici özelliklerinin bulunduğuna inanmışlar. Mesela, Bizanslılara göre zümrüt kötü ruhları uzaklaştırıyor, agat ve hematitin gibi taşlar da kadın hastalıklarına iyi geliyormuş.1204-1261 dönemindeki Latin işgalinden sonra, Avrupa’ya götürülen ve günümüzde Avrupa’nın tanınmış müzelerinde sergilenen, ayrıca bir çok Ortadoğu şehriyle tabii ki Türkiye’nin büyük müzelerinde bulunan Bizans mücevherleri, Bizanslıların taç, küpe, kolye ve kolye sarkacı, iğne ve kemer tokası ile yüzük ve bilezik kuyumculuğunda ne kadar büyük bir ustalığa eriştiklerini ortaya koyuyor. Bir soyluluk simgesi olarak yüzük Bizanslılarda yüzük, bir soyluluk ve güç simgesi olmuş. Onlara göre birine yüzüğünü vermek, ona kendi imzasını kullanma yetkisini verme anlamına geliyormuş. Bizans yüzükleri bir halka ve üzerine tutturulan yuvarlak, kare, oval, dilimli veya çokgen bir kaş kısmından oluşuyor. Yazının başında anlattığımız evlilik yüzükleri de Bizanslılar’ın en çok kullandıkları takılardan biri. Nikah yüzüklerinin üstüne birbirine kenetlenmiş eller, evlenen kadın ve erkeğin portreleri ile ‘’Uyum’’ anlamına gelen Homonia kelimesi işlenmiş. Bizanslı kadınların belki de en sevdikleri takı olan küpelerde ise, zamanla pek de değişmeyen şekiller kullanılmış. Bunların başında da halka küpeler geliyor. Efes, Ayasuluk İonnes Kilisesi’nde bulunan ve bugün Selçuk Müzesi’nde sergilenen küpe, bu türün en tanınmış örneklerinden biri. Hilal biçimli halka küpeler ise düğün armağanı olarak gelinlere verilmiş. Günümüzde Silifke Müzesi’nde sergilenen bir çift hilal biçimli küpenin de bir düğün armağanı olduğu sanılıyor. Üç santimetre çapındaki altından yapılmış bu küpelerde ajur tekniği kullanılmış. Uzmanlar, küpelerde kullanılan hilal biçiminin Anadolu ve Yakındoğu’daki Artemis ve Astarte gibi ana tanrıça inanışının bir devamı olduğu görüşündeler. Ajur tekniğiyle yapılmış hilal biçimli küpelerde sık sık hayat ağacının yanında kanatlarını aşmış tavus kuşu, bereket boynuzu ve bitki motifleri kullanılmış.

[/center]

[b]Takı, tarihin çok eski zamanlarından bu yana insanoğlunun hayatında önemli bir yere sahip olmuştur. Eski zamanlarda daha çok pratik amaçlarla gündelik hayatımızda yer alan takı ve aksesuarlar, günümüzde daha çok güzellik unsuru olarak kullanılmaktadır. Sözgelimi, önceleri iki kumaş parçasını tutturmak için kullanılan parçalar günümüzde daha çok dış görüntünün bir parçası olarak karşımıza çıkmaktadır.


İlk takı ve aksesuar malzemelerini kemik, hayvan dişleri, deniz kabuğu, ahşap ve taş oluşturuyordu. Takı, tarihte toplumda önemli yere sahip kişiler için yapılıyordu ve bu takılar onların sosyal statülerini gösteriyordu. Geçmişte, çoğu kültürde, takıların ölen sahipleriyle beraber gömüldüğü görülmüştür.

Takı ve aksesuar ürünleri, doğada bilinen tüm maddelerden yapılabilmektedir. Takı, saçtan ayak parmağına kadar vücudun her noktası için süslenme amacıyla kullanılabilir.
Takılar geçmişte din, tılsım, büyü, uğur gibi kavramların etkisiyle kullanılıyordu. Daha sonraları, bu anlamlara ölü hediyesi, tanrılara sunu, imtiyaz göstergesi, zenginlik ifadesi, hediye ve nihayet güzel görünmek gibi amaçlar da eklendi. Tüm bu bilgilerin ışığında; arkeolojik kazılardan çıkarılan takılara bakılarak Anadolu’da yaşayanların hangi dönemlerde hangi kültürden etkilendikleri kolayca anlaşılabiliyor.



Takı, dünden bugüne birçok amaca hizmet etmiştir. Kimi zaman maddi varlık göstergesidir takı, kimi zamansa sahibini kötülüklerden koruyan bir tılsım. Kimi zaman sosyal statüyü belli etme aracıdır, kimi zamansa elbisemizi süsleyen bir broş. Şüphesiz ki, günümüzde süslenme amacıyla kullanılması diğer tüm amaçlardan baskın çıkmıştır. Modern dünyada takı, güzelliği tamamlayan bir unsurdur.

Geçmişten günümüze bir yolculuk yaparsak, birçok kültürde değerli takı ve mücevherlerin maddi zenginlik olarak saklandığı bilinmektedir. Bunun yanında, takı, evlilik aşamasında, aileler arasında çeyiz olarak alınıp verilmektedir.

Takının gündelik hayatta pratik amaçlarla kullanımı geçmişte olduğu gibi günümüzde de devam etmektedir. Ancak, önceleri pratik amaçlarla kullanılan broş ve kemer tokası gibi aksesuar ürünleri zamanla süs eşyası olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Takı, belli bir gruba bağlılığı da gösterebilir. Hrıstiyanlar’ın taktığı haç ve Museviler’in taktığı köşeli yıldız hangi dine mensup olunduğunu göstermek için kullanılır. Nikah yüzüğü de kişinin evli olduğunu göstermek için günlük hayatta kullanılan takı çeşididir.

İnsanoğlu, musibetlerden ve belalardan korunma amacı ile de birçok takı çeşidi kullanmıştır ve günümüzde de kullanmaya devam etmektedir. İlkel kabilelerde kullanılan hayvan figürleri şeklinde takılar kötü ruhlardan korunma amacını güder. Müslüman toplumlarda kolye şeklinde takılan “Ayet el Kursi” de insanların kaza,bela ve kötülüklerden korunma ihtiyacını gidermeye yönelik bir araçtır.

Takının süslenme amaçlı kullanımı 19. yüzyılda diğer kullanım amaçlarına daha baskın çıkmaya başlamıştır.

TAKININ ANADOLU SERÜVENİ
Takılar geçmişte din, tılsım, büyü, uğur gibi kavramların etkisiyle kullanılıyordu. Daha sonraları, bu anlamlara ölü hediyesi, tanrılara sunu, imtiyaz göstergesi, zenginlik ifadesi, hediye ve nihayet güzel görünmek gibi amaçlar da eklendi. Tüm bu bilgilerin ışığında; arkeolojik kazılardan çıkarılan takılara bakılarak Anadolu’da yaşayanların hangi dönemlerde hangi kültürden etkilendikleri kolayca anlaşılabiliyor.

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE…
Gerek dinsel nedenlerin, gerekse kendini beğendirme çabasının bir sonucu olarak insanın ilgisini sürekli çeken takıların ilk örnekleri taş, kemik, deniz kabukları ve fildişinden yapılırken, maden işçiliğinin başlamasıyla bunların yanı sıra tunç, gümüş, electrum ve özellikle altın takılar yoğun bir biçimde kullanılmaya başlanmış. Takılar en çok kadınlar tarafından kullanılsa da, zaman içerisinde erkekler de takıyı çok sevmişler ve onların da hayatlarının önemli bir parçası haline gelmiş. Hem dini, hem dünyevi amaçlarla kullanılan takılarda bazen her iki amaç da birbirleriyle sımsıkı bağlantılı oluyor. Önceleri din, tılsım, büyü, uğur gibi kavramların etkisiyle başlayan takı takma, dönem dönem bu anlamlarının yanı sıra, ölü hediyesi, tanrılara sunu, imtiyaz göstergesi, zenginlik ifadesi, hediye ve nihayet güzel görünmek gibi amaçları da kapsar olmuş.
Yapılan arkeolojik kazılarda bazı yerleşim birimlerinde takılar bulunmuşsa da, günümüzde halen yapılan çalışmalar sırasında karşımıza çıkıyor olmalarının nedeni, mezarlara ölü takısı ve ölü hediyesi olarak bırakılma geleneğinden kaynaklanıyor. Anadolu ölü gömme adetlerinin bir gereği olarak mezara bırakılan hediyelerin yanında takılar da son derece önemli bir yer tutuyor.
ÖNEMLİ BİR MERKEZ ALACAHÖYÜK
M.Ö. 4’üncü binin sonu ve 3’üncü binin başlarında Anadolu Tunç Çağı’na girdi. Anadolu halkı bakıra kalay ekleyerek tuncu elde etmeyi başardı. Tuncun yanında bakır, altın, gümüş gibi madenleri dövme ve dökme tekniğinde işleyerek dinsel amaçlı veya günlük ihtiyaçlara cevap veren objeler ürettiler. Kazılar sonucu mezarlarda ele geçen altın, gümüş ve tunç süs eşyaları metal işçiliğinin en yüksek seviyeye ulaştığını bize kanıtlıyor. Batı Anadolu’da bu dönemin en parlak temsilcisi Troia. Troia kentinin özellikle II. Yerleşim katında açığa çıkarılmış olan altın, gümüş, electrum gibi değerli madenlerden yapılmış süs eşyaları, bize yine o dönemin sanat düzeyi hakkında bilgiler veriyor. Bu parlak uygarlığın, bir yandan Ege dünyası diğer yandan kuzey ve İç Anadolu ile kültür ilişkisi içinde olduğu anlaşılıyor. Anadolu uygarlığının Tunç Çağı’nda eriştiği üst düzeye tanıklık eden merkezse Alacahöyük. Burada yapılan kazılarla prens mezarlarında ele geçen altın, gümüş, agat, kuvars kristali gibi malzemelerden yapılan süs eşyalarından kolye, broş, iğne, bilezik, diadem, kemer ve elbise süsü olarak kullanılan çift altın idollerin her biri eşsiz birer sanat eseri niteliğinde.
Tunç Çağı’nın orta ve geç evrelerinde (M.Ö. 2000-1200) Anadolu’nun doğal zenginlikleri Asurlu tacirlerin ilgisini çekmiş ve bu tacirler Anadolu’ya yapacakları ticareti daha organize bir duruma getirmek için Anadolu’ya ticaret kolonileri oluşturmuşlar ve merkez olarak da Kaniş Karum’u seçmişler. Elbette ki, Asurlu tacirlerin ilgi odağı Anadolu’daki altın, gümüş ve bakır madenleriymiş. Tacirler, Mezopotamya’dan lüks eşya, elbise ve koku getirip, değerli madenleri alıyorlarmış. Bu dönemde Önasya’nın eski sanat ürünlerini tanıyan Anadolulu sanatkarlar yeni tanıdıkları motifleri ve konuları anlayış ve zevkleri içinde işleyerek Anadolu üslubunu yaratmayı başarmışlardı. M.Ö. 900-600 yılları arasında Urartu Krallığı başkenti Van (Tuşpa) olan merkezi bir devlet yönetimine sahipti. Urartular metal ve taş süs eşyaları işçiliğinde büyük ilerlemeler gösterdiler. Granülasyon tekniğinin en güzel örneğini Altıntepe’de bulunan altın düğmelerde görürüz. M.Ö. 8. yüzyılda İç Anadolu Frig Krallığı’nın egemenliği altına girdi. Frigler başkent Gordion olmak üzere Kızılırmak havzasına yerleşmişlerdi. Frig döneminden özellikle altın küpe, bilezik, ve kolyeleri tanıyoruz. M.Ö. 8-7’nci yüzyıllara ait Frig tümülüslerinde birçok altın küpe, kolye, bilezik, yüzük ve fibula bulunmuştu.
ORİENTALİZAN SANAT ÜRÜNLERİ
M.Ö 900-600 arasındaki Anadolu’da geometrik döneme ait süs eşyaları çok az bulunur. Batı Anadolu kentleri, buralarda kurulan ticaret kolonileri aracılığıyla doğunun sanat ürünlerini tanımış ve M.Ö. 8’nci yüzyıl sonuyla 7’nci yüzyıl başlarında Orientalizan sanat sentezlerini gerçekleştirdiler. Bu dönemde doğulu motifleri kıymetli metal ve fildişi eserlerde yerel özelliklerle birlikte kullanmışlardı. Ephesos kazılarında bulunan altın elbise süsleri, hilal şeklindeki küpeler ve spirallerle Bayraklı kazısından çıkan süs eşyaları az da olsa dönem hakkında bilgi veriyor.
Arkaik ve Klasik dönemlerde takılar yalın olmalarına karşın etkileyici görünürler. O dönemde, telkari ve mineleme teknikleri son derece yaygındı. Takılarda bitkisel motifler, kolyelerde nar, meşe palamudu ve hayvan başları işleniyordu. Klasik dönemdeyse bilinen biçimlerde fazla değişim yoktu. Dikkat çeken özellik son derece yalın olmalarına karşın etkileyici görünümde olmalarıydı. Küçük süs eşyaları döküm tekniğinde, biraz daha büyük olanlarsa altın plakalardan kesilerek şekillendirilmişti.
Lydia hakimiyetine Pers kralı Kyros’un son vermesinin ardından Anadolu Perslerin egemenliği altına girdi, takılarda da Pers motifleri görülmeye başlar ve sanatta yeni doğu-batı sentezi gelişir. Zengin satrap ailelerinin kullandıkları altın sikkeler ve süs eşyaları Anadolu’nun çeşitli yerlerinde karşımıza çıkıyor.
KIYMETLİ TAŞLARIN KATKISI
M.Ö. 330 yılında Makedonya kralı Büyük İskender, kral Darius’u yendi ve Anadolu’daki Pers egemenliğine son verdi. M.Ö. 330-30 arasındaki Helenistik dönem takı sanatının en önemli dönemlerinden birini oluşturuyor. Helenistik döneme kadar sadece metalin özellikle altının kendisi kullanılarak yapılan süs eşyaları, bu devirden itibaren kıymetli taşlarla da bezenmişti. Zümrüt, yakut, agat, aquamarin, grena, karneol, sard, plasma, ametist gibi bir çok değerli taş Büyük İskender’in doğuya yaptığı seferler sonucu, Helenistik dönem süs eşyalarına yansıdı.
Daha sonra, Roma hakimiyeti altına giren Anadolu’da sanat, başlangıçta Helenistik geleneklere bağlı kaldı. Roma’nın en etkin olduğu dönemde bile sanatta bölgesel özellikler ağır bastı. Takılara inci, jasper ve camın ilavesi bu döneme rastlar. Altın ile kıymetli taş kombinasyonlarının güzel ve bol örnekleri bu dönemde görülür. Kolyelerde sikkelerin kullanımı, hayvan başlı ve bitkisel motifli bilezikler, taşlarla bezeli kolyeler yine bu dönemde ortaya çıkar. Bu dönemden zamanımıza bol miktarda küpe, kolye, yüzük, bilezik gibi takı grupları gelebilmiş. Bunun nedeni ölüyle beraber mezarlara bırakılmaları.

OSMANLININ GÖZDESİ YEŞİM
Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesiyle M.S.4’üncü yüzyıldan 15’inci yüzyıla kadar yaklaşık bin yıllık bir ömrü olan Bizans uygarlığıyla ondan sonraki İslam uygarlıkları Orta Çağ’da Anadolu’da karşımıza çıkıyor. Bizans dönemine ait takıları mozaik, ikona ve fresklerden öğreniyoruz. Mezarlara hediye koyma adeti kalktığı için bu dönemden elimizde kalan fazla takı bulunmuyor. Süs eşyalarında biçim ve üslup olarak bitkisel motiflerin keskin hatlara ulaşması ve stilizasyonun yanı sıra bu dönemde dantel gibi oyulmuş ince matkap işçiliği dikkati çekiyor.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde kadınlar kadar erkekler de mücevher kullanmaya başlıyor. Bu etkinin İran’dan geldiği sanılıyor. Bu dönemde iğneler, yüzükler, küpeler, gerdanlıklar ve bilezikler son derece gözdeydi. Osmanlı İmparatorluğu’nda özellikle yeşim başta olmak üzere diğer değerli taşlar çiçek desenli altın takılara son derece ince bir işçilikle tutturuluyordu. Günümüzde, maalesef 19’ncu yüzyıl öncesine ait çok fazla çeşit elde bulunmuyor. Takı yolculuğuna günümüzde de devam ediyor ve halen gözde olmayı sürdürüyor.
Binlerce yıldır genellikle kadınlar tarafından daha zarif görünmek amacıyla kullanılan takılar, kişinin bulunduğu sosyal statüsünü ve kimliğini temsil etmesinin yanı sıra değişik işlevleri bulunmaktaydı. Genellikle kadınların kıyafetlerini tamamlayıcı bir unsur olarak kullanılan küpe, hızma, halhal, yüzük gibi takılar, geçmiş dönemlerde krallar, firavun ve halktan erkekler tarafından da yaygın olarak kullanılmaktaydı.



İlk takılar, fildişi, taş, deniz kabuklarından, maden işlemeciliğinin başlamasından sonra da madenlerden yapılmıştır. Çok tanrılı dönemlerde yaratıcının yeryüzündeki temsilcileri olarak kabul edilen kral ve rahipler, sahip oldukları güçleri bedenlerinde de göstermek isteyince taş ve madenlerden yapılmış takılar kullanmaya başlanmışlardır. Kralların taktığı değerli takılar ayrıca devletin gücünü simgeleyen unsurlar anlamına gelmekteydi.


Yaygın olarak Arap ve Anadolu kültürlerinde kullanılan ve burna takılan hızma, kadının evli veya nişanlı olduğunun sembolü olarak kullanılmıştır. Anadolu'da bağda, bahçede tarlada çalışan kadınlar küçük çocuklarının ayağına taktığı halhaldan çıkan ses sayesinde çocuğunun nerede olduğunu bulmanın yanında çıkardığı ses sayesinde akrep gibi zehirli hayvanların yaklaşmasını engellemek amacıyla kullanılmaktaydı.

Eski bir kadın takısı olan tepelik ise Anadolu'da erkekler tarafından kadınlarına doğumlarda takılan bir takı olarak kullanılmıştır. Kadın, erkek çocuk doğurduğunda altın, kız doğurduğunda ise gümüş tepelik takılırdı.

Afrika'da ise erkekler, burunlarına taktığı çubuk ve küçük hızmalarla daha sert ve kızgın hale gelmeye çalışırken, doğayla savaşında daha güçlü hale geldiği düşünülmekteydi.
Afrika'da kadınlar hem inançları hem de kendini güzelleştirdiğine inandıklarından boyunlarına halkalar takmışlardır. Bu halkalar yaş ilerledikçe artıyor, ancak artan halkalar zamanla çene ve boyun arasında uzama meydana getirdiği için bu kadına çevresinde hem hayranlık hem sevgi duygularının uyandırmasına neden olmaktaydı. Bu hayranlık, çekilen acının tek tesellisi olurken, günün birinde kadın bu halkaları çıkarınca asıl trajedi o an başlamaktaydı. Çünkü yıllarca halkalara alışan boyun kemikleri kafanın ağırlığını taşıyamayarak kırılmakta ve kadının ölümüne sebep olmaktaydı.

KÖLELERİN ALTIN KÜPE TAKMASI

Takılar sadece kadınlar tarafından kullanılmayıp geçmiş yüzyıllarda erkekler tarafından da yaygın olarak kullanılmaktaydı. Takı kişinin aslında bulunduğu sosyal statüyü, kişiliğini, inançlarını belirten bir sembol idi. Para kazanmak için değil yaşamak için çalışan köleler muhakkak kulaklarına bir altın küpe takarlardı. Köle öldüğü zaman defin masrafları bu küpe bozdurularak sağlanırdı. Geçmişten günümüze kadar çocukları hastalıklardan korunsun diye değişik renklerde boncuklar kullanmıştır. Günümüzde takılar biraz daha süs eşyası konumuna gelse de kişilerin kimliğini ortaya çıkaran unsurlar olma özelliğini korumaktadır. Günümüzde takıların genelde kadınlar tarafından kullanılmasının nedeni, kadının geçmiş yüzyıllarda baskı altında tutulması ve kendini ifade etmek için unsur arayışı içine girmesinin sonucunda takıyı tercih etmektedir.

ALTIN, tarih boyunca kadının ve erkeğin vaz geçemediği pahalı bir element. Kimisine göre güzelliğin simgesi, kimisine göre ihtişamın göstergesi... Kimisine göre zenginliğin delili... Kimisine göre ise fakirliğin ve kanın habercisi... Kadınlara göre ise şıklığın ve asaletin belgesidir, altın ve takı...Anadolu insanı açısından da en değerli tasarruf aracıdır. Ancak, altının değeri ve önemi hiç değişmese de, zamanla bazı alışkanlıklar değişiyor. O açıdan altın, günümüzde artık, tasarruf amaçlı değil, gerçek işlevi olan takı ve süs aracı olarak kullanılıyor. Değerli madenler ve taşlar, insanlık tarihi boyunca kimi zaman güzellik, kimi zaman zenginliğin ve asaletin simgesi olarak işlendi, kullanıldı. Takının tarihi, günümüzden 30.000 yıl önceye, Üst Paleolitik Çağ'a kadar uzanıyor. Ancak uzmanlar, gerçek anlamıyla kuyumculuğun, Mezopotamya'da, Mısır'da ve Anadolu'da, M.Ö. 4. binyılın sonlarına doğru başladığını belirtiyorlar.
Antik takıların karmaşık kompozisyonları, ayrıntılı ve özenli işçilikleri incelendiğinde, akla hemen bunların hangi aletlerle, hangi üstün teknik bilgiyle yapıldığı sorusu geliyor. İnsanın yaratıcı gücünün bir uzantısı olan bu teknik gelişimler, aynı zamanda insanın çevresindeki malzeme ile savaşımının da bir göstergesi. Altının çıkartılması ve işlenmesi için gelişen teknolojiyle birlikte taklit ve element karşımı da gerçekleşmiştir.



Bir mineral piritine bakıldığında, şu eski atasözünü hatırlamakta yarar var: "Her parıldayan şey altın değildir..." Çünkü, soluk, kirli sarı rengi ve parlayan görünümüyle kimi zaman altına çok benziyor. Bu nedenle mineral piritine takma bir ad bile takılmış: "aptal altını"... Pirit, altın gibi kuvars damarlarında ve kayalarda bulunuyor. Çıplak gözle bakıldığında aynı altını andırıyor. Ancak, altın daha yoğun ve yumuşak. Buna karşılık, pirit kristalleri çok çabuk kırılıyor.
İlkçağlardan beri hiç değişmeyen ve değerini yitirmeyen tek meteryal, hiç şüphe yok ki altındır. O nedenle bu sarı renkli maden, her dönemde, yediden yetmişe herkesin rüyalarını süsler. Çünkü altın, herkes için vazgeçilmez bir tutkudur. Bu tutkuyu yakından tanıyalım isterseniz: 1B grubu soy metallerinden olan altının özellikleri arasında, korozyon direnci, sülfürlenmeye ve oksitlenmeye karşı direnç, iyonlaşma serbestisi, diğer metallerle kolay alaşım yapabilme, yüksek elektrik ve ısı iletkenliği sayılabilir. Altına şekil vermek diğer metallere göre çok daha kolaydır. Kolayca haddelenmesi, bakır, gümüş ve diğer bazı metallerle değişik renk ve özelliklerde alaşımlar oluşturması onu süs eşyası yapımında eşsiz kılar. Ayrıca altının çok iyi bir iletken olarak son yıllarda elektronik sektöründe de endüstriyel mânâda kullanılmaya başlanması onun değerini artıran unsurlardandır.
Altının saflığı "kırat"la (ayar) ifade ediliyor. Bu sözcük, Arapça "kirat"tan geliyor. Arabistan'da değerli madenlerin keçiboynuzu ağacının taneleriyle tartılması, bu sözcüğün Arapça'dan gelmesinin nedeni. Saf altın 24 kırat. Dünya da saf altın sadece merkez banklarında ve uluslararası borsalarda satılan altındır.Saf altın eski çağlarda kullanılmıştır. Günüzümde ise kıratlık değeri verilmiştir. Bu değerler sırasıyla; 22, 21, 19, 18, 14, 10, 9 ve 8 ayar olarak kullanılır.. Bir yüzüğün 18 kırat olması, 18'lik bölümünün saf altından, geri kalan kısmının ise başka metallerden oluştuğu anlamına geliyor. 19. yüzyılda, altının değerini ifade etmek için "binler" sistemi getirildi. Buna göre 18 kırat altının ayar damgası 750 olarak tanımlanıyordu. Yani 750'lik bölümü saf altın 250'lık bölümü diğer metaller.
Altın, mücevher sanayii dahil, pek çok alanda saf olarak kullanılmaz. Hem değerli oluşu, hem de saf hâlinin çok yumuşak olması buna engeldir. Bunun yerine bakır ve başka maddelerle alaşım hâline getirilir. Bu alaşımlarda altın kütlesinin diğer metallerin kütlesine oranına karat (ayar) denilir. 24 ayar saf altın genelde binde 995 (1000 / 995) oranında saftır. 14 ayar altını ele alırsak [(14/24) x 100], yaklaşık yüzde 58,5 oranında saf altın içerdiğini görürüz. Aynı yöntemle diğer ayarlarda altının da kütlece ne kadar saf altın içerdiğini bulabiliriz. Türkiye’de altın 22, 18 ve 14 ayarlarda tanınırken, Latin Amerika’da genelde 10, İngiltere’de 9, Almanya’da ise 8 ayar olarak kullanılır. İspanya ve Portekiz’de 19, Arap ülkelerinde ise 21 ayar altın mücevher talep edilir.
Altın karışımında kullanan element bileşimleri:
22 karat: %91.6 sı altındır ve 916 olarak damgalanır: Yüzük ve zincirler için ama asla pırlanta ile kullanılmayan bir alaşımdır.
18 karat: %75 i altındır ve 750 olarak damgalanır: Daha sert bir alaşımdır ve pırlanta ile kullanılır.
14 karat: %58.5 i altındır ve 585 olarak damgalanır: Genellikle küpe ve zincirler için kullanılan sert bir alaşımdır.
8 karat: %33.3 i altındır ve 333 olarak damgalanır: Çok sert bir alaşımdır
Altının içerisinde kullanılan bileşimler:
Platin: Normal altın için kullanılır.
Gümüş: Beyaz altın için kullanılır.
Bakır: Kırmızı altın için kullanılır.
Pirinç: Normal altın için kullanılır.
Nikel: Allerjiler nedeni ile kullanmaktan kaçınılmalıdır. Şayet sahte veya beklediğiniz ayardan düşük altın almışsanız sakın üzülmeyin. En azından değiştirme olasılığınız vardır. Bazen kuyumcuların bile bu kalpazanlara dolandırıldığı oluyor. İşte size dünya çapında bir örnek; Avrupa'da ve Türkiye'de kuyumcuları dolandıran şebekenin yaptıkları hile herkesi hayrete düşürdü. Bir süre önce bir erkek ve bayan elindeki ikili burma bilezikleri satmak için kuyumcuya girer. Kuyumcu bilezikleri almak için hepsini tek tek keser. Daha sonra kara taşa sürter. Taşa izi çıkan altının üzerine ilacı dökülür. Bekledikten sonra altın olduğunu görünce parasını öder. İkili böylelikle elindeki tüm bilezikleri kuyumculara satar. Lakin sonunda altının gerçek sarrafına satmak isterlerken yakayı ele verirler. Daha sonra öğrenilen bilgiye göre; kafadarlar ikili buyrma bilezik yapımında kullanılan iki telden birini altın, diğerini ise yumuşak bakırdan burgu yapıp desen verdiler. Böylelikle gramın yarısı bakır, diğer yarısıda altından olmuş oldu. Taşa sürtülen kısımda sadece gerçek altının izi kalıyor. Böyle bir dolandırıcılık üzerine kuyumcular burma bilezikleri çift taraflı taşa sürtüyorlar.





[size=12]ALTIN, gümüş, elmas ve değerli taşlar yıllarca kadının güzelliğini, erkeğin kudretini simgeler. Takı, duygu ve sevginin pahalı anlatım biçimidir... Asırlarca hatıraları ve anıları canlandırır. Kaldıkça değerlenir... Taşlı bir yüzük, kolye, bileklik, bilezik, değerli işlemeli kutular bazen köklü aileyi temsil eder. Takılar, geçmişten günümüze kadar ve günümüzden geleceğe kadar da zenginliği simgeler. Takı dendiğinde tek unsur "altın" olarak görülmektedir. Aslında takı zenginliği, altın, değerli taşlar, (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, vb.), gümüş gibi doğada elementi az olan zenginliklerden bazılarıdır.[/size]
Takının işlevi bazen insanların karakterlerini, bazende yaptığı işlevleri göstermiştir. Geçmişten bunlara örneklerde verilebilir. Buna göre, Estetik çekiciliğe sahip güzel obje ve süs eşyası olmanın ötesinde, oyma yüzük taşlarının asıl işlevi, mühür olarak kullanılmalarıdır. Bunlar, birilerinin mülkünü işaretlemek, yetkisini belirtmek ve bazı objelerin kişiye özel olmasını sağlamak için çok yaygın olarak kullanılırlardı. Mülkiyet veya yetkiyi belirtmek için, oyma yüzük taşı veya metal (altın, gümüş) yüzük, bir parça kil veya balmumu üzerine bastırılırdı. Böylelikle kişiyi veya bir devleti tanıttığı için yüzüğün veya takının önemi artmış sayılır.!Bu tür mühürler, bir mektubun veya objenin güvenliği için kullanıldığı zaman kolayca kırılabilirlerdi, ama kırıldıkları hemen belli olurdu. Aristophanes'in komedilerinden birinde, kadınlar kocalarının mühürleri yüzünden yiyecek, yağ ve şarap depolarının haddinden fazla korunduğundan yakınırlardı. Yüzük taşları değerli objeler olup, bazen bunlara astronomik fiyat biçilirdi. Plinius, büyük paralar karşılığında değiş-tokuş edilen birçok yüzük taşı örneğini verir. Bir taşın değerinin onun doğası ve kalitesi ile belirlenmesine rağmen, işçiliği genelde değerini büyük ölçüde etkilemiyordu. Altın, gümüş ve değerli taşlar çıkartılan ülkelerde ise bunların değeri diğer ülkelere göre çok düşüktür. Lakin son zamanlarda bu zenginliklerin git gide azalması ise değerini arttırıyor. Değerli taş ve metaller zamanla birlikte zenginliğin göstergesi durumunu alınca bu kez altın işçiliğine yönelme olmuştur. Kadınların takıya olan merakı, altın ve değerli taşların bir anda ilgi odağı halini almıştır. Avrupa'da gelişmeye başlayan takı işlemeciliği ile birlikte zengin arap topraklarında bu zanaatın gelişmesiyle birlikte artık güzelliğin değil ihtişamın simgesi durumuna gelmiştir.
[size=12]Tarihe baktığınızda dünyadaki bir çok savaşın ana nedenlerinden biri de altın ve değerli taşların ihtişamlığından kaynaklandığını görürsünüz. Fakir ülkelerde yaşayan halk, genelde zengin olmak ve paha biçilemez takılara sahip olabilmek için silahlar kuşanarak katliamlar yapmıştır. Zengin olan ülkelerin krallıkları zenginlik göstergesi olan altın ve değerli taşlardan süslemeli olan taçlar giymeyi gelenek haline getirmişlerdir. İhtişam ve kuvvetin göstergesi halini alan altın ve değerli taşlar artık bir ülkenin zenginliğini göstermeye başlamıştır. Bununla da kalmayıp insanın benliğinin içine girmeye başlamıştır. Krallar altın ve değerli taşlarla süslenmiş taçlar, yüzükler ve asalar ellerine alırken, kadınlarda güzelliklerinin ve asaletliklerini gösteren taç ve değerli taşlardan süslenmiş kolye, bilezik, yüzük, ve elbiseler giymeyi adet haline getirmişlerdir. Askeri yönden baskı yapamayan ülkeler zenginliklerini göstererek baskı unsuru haline getirmiştir. Osmanlı İmparatorluğu, çöküş devrinin son yüzyılını bu şekilde diğer imparatorluklara karşı güçlü ve kudretli halini göstermeyi başarmıştır[/size]
Bu zengilik göstergesi olan altın ve değerli taşlar "umuda yolculuk" ülkesi olan Amerika'nın oluşumunu bile sağlamıştır. Herkes "altın vadisi" olarak tanımladığı ve bir çok ülkeden insana umut kapısı olan Amerika'da altın cevherleri bulacakları umuduyla buraya göç etmişlerdir. Göç sayısı o kadar fazla oldu ki, ABD'nin yerlilileri olan Kızılderililer ve diğer yerli halk bu sayı arasında azınlık durumuna düşmelerine neden olmuştur. Böyle oluncada her ülkenin ve her insanın başına gelebilecek tehlikelerin "yağmalamalar, şiddet.." doğmasına neden olmuştur. Şu anda dünyamızda petrol ve enerji kaynaklarının zenginlik asaleti göstergesi görünse bile, altın ve değerli taşların yanında yine hiç görünüyor. Bir ülkenin zenginliği hazinesindeki altın ve değerli taşların çokluğuyla ölçülmeye devam edilmektedir. Yani paranın karşılığı altının olması gerekiyor.
Bazı inanışlara göre, Kadın dünya'ya gelen en güzel yaratık veya varlıklardan biri olarak sayılır. Bu nedenledir ki her türlü objenin yanında kadının varlığı güzel göstermesini veya dikkat çekmesini sağlamaktadır. Bu deyimi dikkate alırsak eğer reklamlarda kadın objesinin kullanılmasının nedenin ortaya çıktığını görürüz. Kadını kudretiyle ve güzelliğiyle hapseden ise takı ve değerli taşlardır. Kadını dünyasından koparan ve güzelliğine güzellik katan takı yani altın ve değerli taşların esir etmesinin ana nedenin ne olduğu hala araştırılıyor. Dünyada iki varlığın değerli taşlar ve altına tutkunmuş, birincisi kadın, ikinci ise kargalardır. Her ikisi de altın ve parıltılı eşyalara meraklıdır. Yine bu iki canlının altın ve değerli taşları elde etmek için ihtiras ve hırsını kullandığı görülmektedir.

[size=12]Bir rivayete göre; Zenginlikler ülkesi olan 'Kalk' devletinin ikiz prensesi var. Bu prenseslerin karakterleri birbirlerinden farklıymış. İkisi de zenginliği, ihtişam ve gösterişi severmiş. Kalk ülkesinin kralı kızlarını evlendirmeye karar vermiş. Tabii öyle bir prens bulması gerekiyor ki kızlarını yönetmesi gerektiği için akıllı olmalarını istemiş. İşte böyle bir ferman yayınlamış tüm dünyaya.. Ülkelerden prensler gelmiş ve Kalk ülkesinin kralı karşısında sıralanmışlar. Kıral, iki biricik kızını prenslerin karşısına çıkartmış. Prensesler ise güzellikleriyle adeta prensleri büyülemişti. Sıra seçime geldi. Prensesler ve prensler kendilerine uygun eşleri seçtiler. Zenginliği ve hoş görüsüyle ünlü olan Kalk ülkesinin kralı, kızlarını ve eş adayı olarak seçtikleri prensleri huzuruna çağırmış. Kızlarına sormuş, "bu prensin neleri hoşuna gitti de seni kendine bağlamış?"... Kızlardan biri "Kralım, prensin elinde bulunan altın çerçeveli cam kavanozun içinde bulunan ışıltı su ve rengarenk bulunan taşlar. Bu ikisinin güzelliği beni etkildi. Aynı zamanda prensin bana, "su, altın ve değerli taşlar sevgimizin saflığını ve güzelliğini göstermektedir. Dünyada huzuru ve mutluluğu ancak böyle yakalarız. Aşkımızı bunlar süslesin ama gönlümüzü sevgi, hoşgörü ve dürüstlük tamamlasın" demesi ilgimi çekti. Diğer kızına aynı soruyu sordu, "bu kızıda sevgimizi ancak altın değerli taşlar süsler, zenginlik olmazsa hiç birşey olmaz. Prenste aynı cevabı verir"... Kral da bu cevaplar üzerine, "hepiniz üzerinizdeki takıları çıkarın ve masanın üzerine koyun" dedi. Prens ve prensesler üzerindeki takıları çıkarttınca olanlar oldu. Zengiliği ve takıyı seçenler karga olup diyaralara kaçtı. Diğeri ise elindeki suyu yere boşaltınca yerler yarıldı.. Tüm altın ve değerli taşlar toprak ve su altına doğru gitti... Büyük bir dehşet yaşandı bir süre sonra bütün sarsıntılar durdu ve kral genç çifte yöneldi, "zengiliklerin hepsi suyun ve yerin altında. Elinizde kalan sadece sevginizdir. Altın ve değerli taşlar kötülüğün ve güzelliğin örtüsüdür. Bu yüzden dünya var oldukça takı ve taşlar güzelliğin simgesi, ihtişamın da göstergesi olacaktır" diye öğüt verir. Rivayet günümüze kadar gelmiştir. İhtişam ve güzelliğin simgesi hala altın ve takıdır.. [/b]